الگوي نظري «مقابله با تنيدگي براساس منابع اسلامي» و اعتبارسنجي آن

هدف اين پژوهش، تدوين الگوي نظري «مقابله با تنيدگي براساس منابع اسلامي» و اعتبارسنجي آن است. براي دستيابي به اين هدف، در آغاز به منابع دست‌ اول اسلامي، از جمله قرآن كريم (به‌صورت بررسي تمام متن)، نهج‌البلاغه، ميزان‌الحكمه، تفسيرهاي مرتبط و برخي منابع دست ‌دوم مراجعه شد. مفاهيم مرتبط با مقابله با تنيدگي به روش «داده‌بنياد» استخراج گرديد و بر پايه آن مؤلفه‌هاي اوليه الگو تدوين شد. سپس به‌منظور اعتباريابي الگو، مؤلفه‌ها در اختيار نُه كارشناس اسلامي و همچنين صاحب‌نظر در روان‌شناسي براي اظهارنظر درباره مطابقت مؤلفه‌ها و نحوه ارتباط آنها با مستندات قرار گرفت. يافته‌هاي كمّي نشان داد ميزان شاخص CVI در دامنه 0.88 تا 1 و ميزان شاخص CVR در دامنه 0.78 تا 1 قرار دارد. با توجه به مقدار به‌دست‌آمده براي اين دو شاخص، معلوم شد الگوي پيشنهادي براي مقابله با تنيدگي براساس منابع اسلامي، از روايي محتوايي مناسبي برخوردار است. بنابراين ساختار مؤلفه‌اي و فرايندي آن تأييد گرديد. در نهايت، چهار مقوله شامل شرايط زمينه‌اي (پذيرش مباني خداشناختي، هستي‌شناختي و انسان‌شناختي اسلام)، عوامل علّي (اصلاح اسناد و شناخت ويژگي‌هاي دنيا و آخرت)، راهبردها (راهبردهاي استحكام‌بخشي دروني، راهبردهاي ايجاد تغيير در عامل تنش‌زا)، و پيامد‌ها (معنادهي درست به حوادث تنش‌زا، كاستن از تنش‌ها) استخراج شد و نحوه هريك از مؤلفه‌ها به شكل فرايندي تبيين گرديد و بر پايه آن الگوي «مقابله با تنيدگي براساس منابع اسلامي» به شكل نموداري ترسيم شد.