در ميانه‌ «علوم» و «معارف»، پژوهشي در تحولات رشته و برنامه درسي علوم قرآن و حديث از 1365 تا 1395

هدف اين پژوهش دستيابي به تبييني تاريخي از برنامه آموزشي رشته دانشگاهي علوم قرآن و حديث در نظام رسمي آموزش عالي ايران است. به اين منظور، پيدايي و سير تغييرات اين رشته در بازه 1365 تا 1395 بر پايه داده‌هاي تاريخ شفاهي و تحليل اسناد برنامه‌هاي ‌درسي مصوب شوراي عالي برنامه‌ريزي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري (عتف)، بررسي شده است. در دهه نخست حيات رشته پس از پيروزي انقلاب اسلامي، هدفگذاري اساسي اين رشته «تربيت نيروي انساني و كارگزار آشنا با معارف اسلامي» بوده است، با اين نگاه كه توسعه دانش در حوزه معارف اسلامي، نه مسئوليت دانشگاه كه كارويژه «حوزه‌هاي علميه» است. در ادامه حيات رشته نيز، محوريت بخشيدن به «تفسير و استنباط معارف قرآن و حديث»، موجب شده است جهت‌گيري غالب در تربيت دانشگاهي به سوي كاركردهاي عمومي باشد و از تخصص‌گرايي در مسائل «علوم قرآن و حديث» فاصله گيرد. از ابتداي دهه 1380، «علوم قرآن و حديث» در همه مقاطع دانشگاهي رشته‌اي مستقل شده، اما تخصص‌گرايي حتي در دوره دكتري، اتفاق نيفتاده است. از سال 1395، طرح تحول در مقطع كارشناسي رشته به اجرا درآمده، اما ادامه اين مسير تحولي در دوره‌هاي تحصيلات تكميلي پي گرفته نشده، همان پيكره آموزشيِ ازپيش‌موجود تداوم يافته است.