غربالگري لاين‌هاي ذرت (.Zea mays L) با استفاده از شاخص‌هاي گزينش براي تحمل به تنش شوري

عوامل تنش‌زاي غيرزيستي از جمله تنش شوري، موجب كاهش عمده عملكرد ذرت به‌خصوص در مناطق خشك و نيمه‌خشك مي‌شود. كاربرد شاخص‌هاي گزينش براي تحمل به تنش شوري، راهكار مؤثري جهت غربالگري ژنوتيپ‌هاي متحمل ذرت در راستاي برنامه‌هاي به‌نژادي اين محصول مي‌باشد. بدين منظور، ارزيابي ۸۶ لاين ذرت تحت شرايط نرمال و تنش شوري (dSm-1 ۸) در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در شرايط گلداني طي سال ۱۳۹6 در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه اروميه انجام گرفت. بر اساس عملكرد دانه لاين‌هاي ذرت در شرايط نرمال و تنش شوري، ده شاخص گزينش براي تحمل به تنش شوري شامل شاخص حساسيت به تنش (SSI)، شاخص تحمل (TOL)، شاخص تحمل به تنش (STI)، ميانگين بهره‌وري (MP)، ميانگين هندسي بهره‌وري (GMP)، ميانگين هارمونيك (HM)، شاخص تحمل غيرزيستي (ATI)، شاخص مقاومت به خشكي (DI)، شاخص تغيير يافته تحمل به تنش در شرايط نرمال (MpSTI) و تنش (MsSTI) محاسبه شدند. تنوع ژنتيكي بالايي در بين لاين‌هاي مورد مطالعه از لحاظ عملكرد دانه و شاخص‌هاي گزينش به‌دست آمد. شاخص‌هاي STI، MP، GMP و HM بيشترين همبستگي را با عملكرد دانه در هر دو شرايط نرمال و تنش شوري داشتند و بر اساس نمودار سه بعدي، لاين‌هاي متحمل به شوري با عملكرد بالا در هر دو شرايط نرمال و تنش شوري را از ساير لاين‌ها تفكيك نمودند. نتايج حاصل از روش‌هاي آماري چندمتغيره شامل تجزيه خوشه‌اي و تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي، نه تنها قادر به تمايز لاين‌هاي با عملكرد بالا در هر دو شرايط نرمال و تنش شوري بودند، بلكه قادر بودند لاين‌هاي پايدار در شرايط تنش را نيز از لاين‌هاي ناپايدار تفكيك نمايند. بدين‌ترتيب، لاين‌هاي Ma010، Ma026، Ma009، Ma027، Ma023، Ma007 و Ma005 به‌عنوان لاين‌هاي ذرت متحمل به شوري با عملكرد پايدار جهت استفاده در برنامه‌هاي به‌نژادي معرفي مي‌شوند.