تعيين آستانه تحمل به تنش شوري ژنوتيپ هاي كينوا در شرايط مزرعه

كينوا (Chenopodium quinoa Willd.) يك گياه فراسودمند با ارزش غذايي بالا است كه تحمل مناسبي به تنش‌ها شوري و خشكي دارد. بيشتر آزمايشات انجام شده بر روي بررسي تحمل به تنش شوري كينوا در شرايط گلداني و گلخانه بوده و اين نتايج با نتايج مزرعه‌اي تعيين آستانه غلات مانند گندم و جو قابل مقايسه نيست. هدف از اين آزمايش تعيين آستانه تحمل به تنش شوري كينوا در شرايط مزرعه و معرفي ژنوتيپ برتر مي‌باشد. بدين منظور آزمايشي به صورت اسپليت پلات در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي و با سه تكرار در تاريخ 16 مرداد 1396 در ايستگاه تحقيقات شوري صدوق مركز ملي تحقيقات شوري يزد كشت شد. تيمارهاي آزمايشي شامل 5 ژنوتيپ كينوا شامل 3 لاين كينوا (NSRCQE, NSRCQB, NSRCQC) همراه با رقم تيتيكاكا و صدوق به عنوان كرت فرعي و شوري آب آبياري در 5 سطح 2، 5، 10، 15 و 17دسي زيمنس بر متر در كرت اصلي قرار گرفت. نتايج نشان داد بالاترين ميزان عملكرد در كليه سطوح شوري در رقم صدوق مشاهده شد. درصد ساپونين دانه با افزايش شوري در ژنوتيپ NSRCQB افزايش معني‌دار داشت و در ساير ژنوتيپ‌ها تحت تاثير تنش شوري قرار نگرفت. بر اساس نتايج معادله خطي برازش شده تغييرات عملكرد دانه كينوا به شوري نشان داد كه آستانه تحمل به شوري ژنوتيپ‌هاي كينوا به ترتيب dS m^-1 4.3، 8.7، 4.1، 4.8، 6.8 عصاره اشباع خاك و شيب خط 3.5، 2.4، 0.1، 0.7 و 0.9 درصد بود. كينوا رقم صدوق در شوري dS m^-1 24 عصاره اشباع خاك قادر است 80 درصد عملكرد دانه در شرايط غير شور را داشته باشد. اين رقم علاوه بر خصوصيات زراعي مناسب و پتانسيل توليد بالا در شرايط شور داراي تحمل به شوري بالاتري نيز مي‌باشد. نتايج نشان مي‌دهد كه كينوا مي‌تواند گياه مناسبي جهت بهره‌برداري از منابع آب و خاك شور مورد توجه قرار گيرد.