پاسخ ژنوتيپ‌هاي گلرنگ به منابع مختلف نيتروژن در شرايط بدون تنش و تنش آبي انتهاي فصل

گلرنگ يك گياه دانه روغني مقاوم به كم آبي است و نقش مهمي در توليد روغن دارد. اين پژوهش با هدف مطالعه پاسخ ژنوتيپ‌هاي گلرنگ پاييزه به ازتوباكتر و كود شيمايي نيتروژن به صورت فاكتوريل 4×6 در طي دو سال زراعي (95- 1394و 96-1395) در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در شرايط تنش خشكي انتهايي فصل و بدون تنش در ايستگاه تحقيقات كشاورزي سرابله در استان ايلام اجرا شد. فاكتورهاي آزمايش شامل تركيبي از تلقيح بذر با ازتوباكتر همراه با مصرف كود شيميايي اوره در چهار سطح (بدون مصرف هيچ منبع كودي (شاهد)، تلقيح بذر با ازتوباكتر، تلقيح بذر با ازتوباكتر+ 50 درصد نيتروژن از منبع اوره و 100 درصد نيتروژن از منبع كود شيميايي اوره) و شش ژنوتيپ گلرنگ بود. نتايج حاصل از تجزيه مركب نشان داد، اثر منبع نيتروژن و ژنوتيپ بر شاخص‌هاي تحمل به تنش و عملكرد دانه در هر دو شرايط آزمايش معني‌دار بودند. بيشترين شاخص ميانگين بهره‌وري به كاربرد 100 درصد كود شيميايي نيتروژن و تيمار تلقيح ازتوباكتر+50 درصد مصرف كود شيميايي نيتروژن اختصاص داشت.كمترين شاخص حساسيت به تنش به تيمار تلقيح ازتوباكتر+ 50 درصد مصرف كود شيميايي متعلق بود.نتايج حاصل از تجزيه به مؤلفه‌هاي اصلي نيز نشان داد كه ژنوتيپ سينا در تيمارهاي تلقيح با ازتوباكتر و 100 درصد مصرف كود شيميايي نيتروژن و ژنوتيپ پديده و سينا در تيمار تلفيقي ازتوباكتر+50 درصد مصرف كود شيميايي نيتروژن، بيشترين تحمل به تنش خشكي را داشتند. به طور كلي نتايج اين تحقيق مشخص كرد، رقم سينا در تيمار تلقيح با ازتوباكتر و مصرف كود 100 درصد نيتروژن، رقم پديده علاوه بر رقم سينا در كاربرد تركيبي ازتوباكتر + كود نيتروژن 50 درصد بيشترين تحمل را به تنش خشكي انتهايي فصل داشت. بنابراين در انتخاب ژنوتيپ هاي متحمل به خشكي بايد به عامل منبع نيتروژن توجه ويژه اي شود.