تأثير كاربرد كودهاي بيولوژيكي و سوپر جاذب بر خصوصيات زراعي گياه كرچك (.Ricinus communis L) تحت شرايط تنش كم‌آبي

به‌منظور بررسي تأثير كاربرد كودهاي بيولوژيكي و سوپر جاذب بر خصوصيات زراعي گياه كرچك در تيمارهاي مختلف آبياري آزمايش مزرعه‌اي دوساله در سال هاي 1398-1397 تا 99-1398 در ايستگاه تحقيقات كشاورزي ساعتلو اروميه اجرا شد. آزمايش به‌صورت اسپليت‌پلات فاكتوريل در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي بود. عامل اصلي شامل تيمارهاي آبياري و تنش خشكي در چهار سطح (70، 100،130 و 160 ميلي‌متر از تشتك تبخير)، و عامل فرعي شامل كاربرد تركيب كودهاي زيستي در چهار سطح (آزوسپريليوم، سيتروباكتر، تلفيق كاربرد آزوسپريليوم در سيتروباكتر و شاهد بدون كود) و سوپر جاذب در دو سطح (مصرف سوپر جاذب و عدم مصرف سوپر جاذب) به‌صورت فاكتوريل در كرت‌هاي فرعي بودند كه در سه تكرار به اجرا درآمد. نتايج نشان داد تيمار آبياري بعد از 160 ميلي‌متر از تشتك تبخير در مقايسه با تيمار آبياري بعد از 70 ميلي متر ارتفاع بوته، تعداد دانه در بوته، طول خوشه اصلي، تعداد كپسول در بوته، وزن هزار دانه، عملكرد بيولوژيك، عملكرد دانه، شاخص برداشت، درصد روغن و عملكرد روغن را به ترتيب 7.62، 5.26، 12.19، 5.25، 5.86، 3.83، 9.50، 6.10، 2.38 و 11.83 درصد كاهش داد. در بين تيمارهاي كود زيستي نيز تلقيح بذر با سيتروباكتر توانست تعداد كپسول، وزن هزار دانه، عملكرد بيولوژيك و درصد روغن را در مقايسه با تيمار شاهد به ترتيب 5.05، 17.28، 2.74 و 8.50 درصد افزايش داد. در بين تيمارهاي اثر متقابل بالاترين ارتفاع بوته (165.21 سانتي متر)، طول خوشه اصلي (23.55 سانتي‌متر)، عملكرد دانه (1137.61 كيلوگرم در هكتار) شاخص برداشت (20.72 درصد) و عملكرد روغن (597.91 كيلوگرم در هكتار) به تيمار مصرف سوپرجاذب و تلقيح با سيتروباكتر اختصاص يافت. با توجه به اثر مثبت تركيب تيمارهاي كود زيستي سوپرجاذب و تلقيح با سيتروباكتر بر عملكرد روغن كرچك كاربرد دو تيمار مذكور جهت بهبود اين صفت قابل توصيه است.