مطالعه‌ تطبيقي داستان‌هاي عامه ايراني و آلماني (مطالعه موردي: حكايت‌هاي ملانصرالدين و افسانه‌هاي برادران گريم)

ملانصرالدين، شخصيتي ساده‌لوح اما عاقل و طناز است كه در بين ايرانيان، ترك‌ها و عرب‌ها جايگاه ويژه‌اي دارد. حكايت‌هاي او كه نه راوي ثابتي دارند و نه منبع مشخصي، سينه به سينه نقل شده‌اند و هر انسان اهل‌ذوقي، داستاني بر آن افزوده است. در كشور آلمان نيز، برادران گريم، به ثبت و ضبط افسانه‌هاي آلماني پرداخته‌اند. حضور دائمي شخصيت‌هاي عامه كه معمولاً با ساده‌لوحي ايفاي نقش مي‌كنند، در اين مجموعه جالب توجه است. شباهت بسياري از درون‌مايه‌هاي اين داستان‌ها با حكاياتي در ادبيات فارسي كه از آن‌ها براي آموزش افراد استفاده مي‌شد، ما را بر آن داشت كه به مقايسه‌ تطبيقي آن‌ها با توجه به رويكرد مكتب آمريكايي در مطالعات تطبيقي بپردازيم. در اين پژوهش، با ابزار كتابخانه‌اي و روش تحليل محتوا، شباهت‌ها و تفاوت‌هاي داستان‌هاي ملانصرالدين و افسانه‌هاي برادران گريم بررسي شده‌است. افراد ساده‌لوحِِ قهرمان اين داستان‌ها ، مردم عادي جامعه هستند كه روياهايشان در درون قصه‌ها به حقيقت مي‌پيوندد. در قصه‌هاي ايراني، ملا، شخصيتي ساده و نادان دارد كه اغلب دچار خودكم‌بيني است ولي گاهي خود را چنان حق به جانب و خودبزرگ‌بين جلوه مي‌دهد كه همين تضاد شخصيتي باعث ايجاد خنده در مخاطب مي‌شود. قهرمانان افسانه‌هاي برادران گريم نيز ساده‌لوح، نادان و زودباورند. اغلب آن‌ها، سومين برادر هستند و گاهي از نظر جثه، كوچك‌تر و ضعيف‌تر از ديگرانند. خوش‌شانسي، زيركي و حوادثِ اتفاقيِ خوشايند در زندگي اين افراد ساده‌لوح، از نقاط عطف داستاني است و حضور جادو و عناصرجادويي در قصه‌هاي آلماني، از عواملي است كه بر جذابيت اين آثار مي‌افزايد.