بررسي تطبيقي مضمون و ساختار نمايشنامۀ «خسيس» مولير و نمايشنامۀ «حكايت مرد خسيس» آخوندزاده

تئاتر به عنوان يكي از انواع ادبي‌، همچون پلي ميان ادبيات و هنر نمايشي پيوند ايجاد كرده است. تئاتر بيشتر به دو گونه كمدي و تراژدي وجود داشته است. نوع تراژدي در گذشته بر نوع كمدي برتري داشت. در قرن هفده در فرانسه، با ظهور مولير كمدي به شكوفايي رسيد و تحولي در تئاتر كلاسيك ايجاد شد. در ايران نمايشنامه‌نويسي سابقة چنداني ندارد. اما اشكال سنتي و مذهبي آن همواره وجود داشته است. در اين مقاله، ما به بررسي تطبيقي دو نمايشنامة كمدي يعني خسيس مولير و حكايت مرد خسيس آخوندزاده پرداخته‌ايم. در دو اثر مورد مطالعه، خصيصة خساست به عنوان يكي از بزرگترين آفات اخلاقي نشان داده شده كه نه تنها روابط خانوادگي بلكه روابط اجتماعي را نيز تحت شعاع قرار مي‌دهد. در اين مقاله، ما از نظريات ميشل وييني در زمينة تئاتر و تقسيم‌بندي او از انواع طنز و نظريات مناندر، نمايشنامه‌نويس يونان باستان، در زمينة تقسيم‌بندي شخصيت‌هاي نمايشنامة كلاسيك بهره جسته‌ايم و به بررسي و مقايسه محتوا، شخصيت‌ها و ساختار دو اثر پرداخته‌ايم. هدف ما در اين مقاله، ضمن بررسي جنبه‌هاي مختلف خصيصۀ خساست در دو نمايشنامۀ ياد شده، اين است كه اين دو اثر را در موازات با هم قرار دهيم تا نشان دهيم آخوندزاده تا چه حد و چگونه در مضمون و در ساختار نمايشنامة خود از مولير الهام گرفته است و همانند مولير هدف او از نوشتن اين نمايشنامه آشكار و برطرف ساختن معايب رفتار انسان و افشاي مفاسد اجتماعي-سياسي بوده است.