ايران و نظم بين‏ المللي جديد در پرتو وضعيت سه‏ گانه‏ سازنده، مخالف و پذيرنده

دوران گذار در نظم بين‌المللي دوراني يكسره در چالش يا صرف فرصت براي كشورهايي با سطوح متفاوت قدرت نيست. اين دوران بسته به هوشمندي رهبران و تصميم‌گيران كشورها در تدوين هوشمندانه استراتژي كلان يا غفلت از اين امر مي‌تواند سرشار از فرصت براي ارتقاي جايگاه يا افول آن كشور در مناسبات بين‌المللي باشد. اين مقاله به‌دنبال بازشناسي نقش‏هاي مختلف كنشگران دولتي در نظم بين‏المللي درحال تغيير است. نويسندگان ضمن مفهوم‏پردازي و تدقيق مفهومي نظم بين‏المللي، برآنند كه كنشگران دولتي به سه دسته سازنده نظم، مخالف نظم و پذيرنده نظم تقسيم مي‏شوند. در اين ميان نقطه ادعايي مقاله اين است كه يك دولت در هر سطحي از قدرت باشد مي‌تواند با در پيش‌گرفتن الزاماتي استراتژيك در يك يا چند بُعد از نظم درحال تغيير، نقش سازنده ايفا كند. بديهي است در جهان دائم متحول و پوياي مناسبات چندسطحي دولت‌ها، پذيرفتن هر نقش، الزامات داخلي و ساختاري را بر يك كشور ضروري مي‌سازد. در اين ميان، جمهوري اسلامي ايران با پذيرش هريك از موقعيت‌هاي فوق در نظم درحال تغيير بين‌المللي، بايد بايسته‌ها و الزاماتي را در حوزه تدوين و اجراي استراتژي درپيش بگيرد. در اين مقاله با اتكا به صورت‌بندي وضعيت نظم درحال گذار بين‌المللي از نگاه آيت‌الله خامنه‌اي به‌عنوان تصميم‌گير كليدي ايران امروز، بعد از طراحي چهارچوب مفهومي دوران گذار، به اين پرسش اساسي پاسخ داده است كه الگوي كليدي بايسته‌هاي كلان ايران در انتخاب نقش سازنده نظم بين‌المللي و استراتژي متناسب با اين نقش، در سه دسته «مؤلفه بنيادين نقش‌آفريني»، «پيش‌شرط اثرگذاري» و «الزامات شناختي» چگونه تببين‌شدني است؟ براي پاسخ به اين پرسش، پژوهش حاضر نوعي پژوهش نظري ـ كاربردي به‌حساب مي‌آيد كه با بهره‌گيري از توصيف، تبيين و تحليل منطقي منابع كتابخانه‌‌اي، واكاوي نظري و تجربي مسئله و مصداق پژوهش را دنبال كرده است. منابع كتابخانه‌اي با رويكردي انتقادي فيش‌برداري شده و در خدمت طرح مفهومي تازه براي بايسته‌هاي جمهوري اسلامي ايران است.