بررسي تطبيقي ديدگاه زركشي و سيوطي در نحوه دلالت استقلالي يا مجموعي وجوه اعجاز قرآن

از مسائل مهم در اعجازشناسي قرآن، مسئلهٔ نحوهٔ دلالتِ وجوه اعجاز است و آن معطوف به اين پرسش است كه دلالت اين وجوه بر اعجاز قرآن به‌صورت استقلالي و انفرادي است يا مجموعي؟ قرآن‌پژوهان عموماً يك يا چند وجه اعجاز را وافي در دلالت اعجاز مي‌‌دانند. زركشي قول تحقيق را در دلالت مجموعي وجوه اعجاز قرآن مي‌داند، اما سيوطي دلالت يك وجه را به‌تنهايي و مستقلاً براي اعجاز قرآن كافي مي‌داند.در اين نوشتار با رويكرد تحليلي‌توصيفي به‌صورت مقايسه‌اي، روش اعجازشناسي زركشي و سيوطي محل تأمل قرار مي‌گيرد و به نقد و بررسي ديدگاه زركشي مبني‌بر دلالت مجموعي اعجاز قرآن مي‌پردازيم.زركشي از سويي به دلالت مجموعي وجوه اعجاز قرآن قائل شده و دلالت يك وجه يا حتي چند وجه با هم را براي اعجاز، وافي به مقصود نمي‌داند و از طرفي براي تعداد آن هم عدد واحدي قائل نيست. امري كه با تأمل و درك همهٔ ابعاد آن، درك تحقق اعجاز را متعذر به نظر مي‌رساند. در حالي كه سيوطي با نامحدودخواندنِ وجوه اعجاز، ادراك‌پذيري وجوه و توجه به اعجاز تأثيري قرآن، دلالت انفرادي و استقلالي هريك از وجوه را پذيرفته است؛ ازاين‌رو قرائت وي از انسجام و هم‌گرايي بيشتري برخوردار است.