پاسخ فيزيولوژيكي رازيانه (Foeniculum vulgare Mill.) نسبت به محلول‌پاشي متيل-جاسمونات، يونيكونازول و اسيد‌آمينه پرولين + تريتون ايكس 100 تحت شرايط تنش كم‌آبي

به منظور ارزيابي اثر تنظيم كننده هاي رشدي و اسيدآمينه پرولين + تريتون ايكس 100 بر پاسخ فيزيولوژيكي گياه دارويي رازيانه تحت شرايط تنش كم آبي، آزمايشي به صورت كرت هاي خرد شده بر پايه طرح بلوك هاي كاملاً تصادفي در سه تكرار در مزرعه تحقيقاتي دانشكده كشاورزي دانشگاه شهيد مدني آذربايجان در سال زراعي 98-1397 انجام شد. فاكتور اصلي شامل سه سطح رطوبتي (آبياري در حدّ ظرفيت زراعي (I1)، آبياري در زمان 65 (I2) و 85 (I3) درصد تخليه رطوبتي خاك) و فاكتور فرعي شامل چهار سطح محلول پاشي (بدون محلول پاشي، محلول پاشي با متيل جاسمونات، يونيكونازول و اسيد آمينه پرولين + تريتون ايكس 100) بودند. نتايج نشان داد كه تنش كم آبي سبب كاهش محتواي رطوبت نسبي، شاخص پايداري غشا، غلظت كلروفيل هاي a، b، كل و كاروتنوئيدها و افزايش غلظت مالون دي آلدئيد، پرولين و قندهاي محلول شد. كاربرد تنظيم كننده هاي رشدي به خصوص متيل جاسمونات موجب افزايش شاخص پايداري غشا، محتواي كلروفيل a، كل، كاروتنوئيدها و قندهاي محلول در برگ ها شد. همچنين، نتايج حاصل از اثرات متقابل سطوح رطوبتي در تيمارهاي محلول پاشي نشان داد كه تحت شرايط تنش رطوبتي در خاك تمامي صفات فيزيولوژيكي در تيمار شاهد در مقايسه با كاربرد خارجي تنظيم كننده هاي رشدي و اسيد آمينه پرولين + تريتون ايكس 100 كاهش معني داري داشتند، بجز محتواي پرولين و قندهاي محلول كه افزايش بيشتري در مقايسه با تيمار شاهد داشتند. در كل، محلول پاشي با متيل جاسمونات با تنظيم بهتر واكنش هاي داخلي و القاي دفاع هاي آنتي اكسيداني به نسبت ساير تيمارهاي محلول پاشي تأثيري بهتري در كاهش اثرات ناشي از تنش كم آبي بر صفات فيزيولوژيك مورد بررسي در گياه رازيانه داشت. از اين رو، مي توان از متيل جاسمونات در شرايط تنش كم آبي حاكم بر خاك هاي مناطق خشك و نيمه خشك استفاده نموده و از اثرات زيان بار آن بر صفات فيزيولوژيك رازيانه كاست.