ارزيابي ژنوتيپ‌هاي گوجه‌فرنگي بر‌اساس شاخص‌هاي تحمل تنش شوري در مرحله گياهچه‌اي

شوري يكي از مهم‌ترين تنش‌هاي محيطي در برابر توليد محصول پايدار در زمين‌هاي زراعي جهان است. گوجه فرنگي در دسته گياهان حساس به شوري قرار دارد. با ارزيابي تنوع موجود در ميان ژنوتيپ هاي گوجه فرنگي تحت تنش شوري و استفاده از اين تنوع در برنامه هاي به نژادي گوجه فرنگي امكان دستيابي به ژنوتيپ متحمل وجود دارد. بر اين اساس در پروژه حاضر تعداد 22 ژنوتيپ گوجه فرنگي تحت تنش شوري در قالب طرح بلوك هاي كاملاً تصادفي با سه تكرار مورد ارزيابي قرار گرفت. شاخص تحمل تنش (STI)، شاخص تحمل (TOL)، ميانگين هندسي بهره وري (GMP)، ميانگين حسابي بهره وري (MP)، ميانگين هارمونيك (HM)، عملكرد (Y)، پايداري عملكرد (YSI) و حساسيت به تنش (SSI) بر اساس وزن خشك كل در شرايط تنش و بدون تنش محاسبه گرديد. نتايج تجزيه واريانس و مقايسه ميانگين نشان داد كه بين ژنوتيپ هاي گوجه فرنگي مورد مطالعه براي دو صفت وزن خشك كل و وزن تر كل در دو شرايط تنش و بدون تنش شوري اختلاف معني دار آماري وجود دارد. اين نتايج تأييدي بر وجود تنوع كافي بين ژنوتيپ ها براي ويژگي هاي مورفولوژيكي آن ها بود. صفت وزن خشك كل هر ژنوتيپ در محيط بدون تنش (YP) بيشترين همبستگي (0/9) را با شاخص MP و صفت وزن خشك كل هر ژنوتيپ در محيط تنش (YS) بيشترين همبستگي (0/91) را با شاخص HM نشان داد و به عنوان شاخص هاي مناسبي براي ارزيابي ژنوتيپ هاي گوجه فرنگي تحت تنش شوري در مرحله گياهچه اي شناسايي شدند. بر اساس ترسيم باي پلات تجزيه به مؤلفه اصلي ژنوتيپ 10G ژنوتيپ متحمل بود و بعد از آن ژنوتيپ هاي 2G، 22G، 19G و 5G وضعيت مناسبي براي تحمل تنش شوري نشان دادند. تجزيه خوشه اي ژنوتيپ ها را در سه دسته مجزا تقسيم بندي كرد كه رفتار متفاوتي در زمان انتقال از محيط بدون تنش به محيط تنش نشان دادند. بر اساس شاخص هاي تحمل و روش هاي گروه بندي ژنوتيپ 10G به عنوان ژنوتيپ متحمل به تنش شوري شناسايي گرديد كه مي تواند به عنوان والد در برنامه هاي دورگ گيري و انتخاب ژنوتيپ متحمل مورد استفاده قرار گيرد.