تحليل خطر و آسيب‌پذيري در برابر سيل در شبكه‌هاي آبياري، موردكاوي دشت شعيبيه

سيل يكي از مهيب ترين بلاياي طبيعي در جهان محسوب مي شود و هايخسارت‌ ناشي از آن در بخش هاي مختلف به‌ويژه كشاورزي تأثيرات نامطلوب درازمدتي به‌جا مي گذارد. تعيين مناطق تحت خطر و ارزيابي آسيب پذيري آن‌ها از گام هاي اساسي در اقدامات سازه اي و مديريتي مقابله با سيلاب محسوب مي شود. چنين مطالعاتي كم‌تر در شبكه هاي آبياري انجام شده است. در اين پژوهش تحليل خطر و ارزيابي آسيب پذيري براي شبكه آبياري شرق دشت شعيبيه انجام شده كه از طرح هاي مهم استان خوزستان است و رخداد سيل در آن خسارت‌هاي جبران‌ناپذيري براي كشاورزان و ساكنين منطقه به‌وجود مي آورد. بدين منظور از شبيه سازي هيدروليكي توسط مدل دوبعدي Hec-Ras استفاده شده و براي دوره بازگشت هاي 25، 50، 100 و 200 ساله پهنه، عمق آب گرفتگي و سرعت سيلاب به‌عنوان مشخصات جريان از مدل استخراج شده اند. اين مشخصات توسط روش ارائه‌شده در استاندارد موجود تبديل به نقشه خطر سيل در شبكه آبياري شدند. براساس اين نقشه ها به‌ازاي سيل با دوره بازگشت هاي بزرگ‌تر از 50 ساله بالغ بر 50 درصد دشت شعيبيه در سطح ناايمن براي كليه افراد و سازه ها قرار مي گيرد. با استفاده از پرسش نامه هاي تهيه‌شده و براساس اظهارات 42 كشاورز محلي و بهره برداران شبكه، شاخص هاي مختلف آسيب پذيري (اقتصادي، اجتماعي، زيست محيطي، توان مقابله و بهبود، و بزرگي سيل) برآورد و با انجام تحليل سلسله‌مراتبي، ارزيابي شبكه انجام شد. با برهم نهي نقشه هاي مربوط به هر يك از شاخص ها، نقشه آسيب پذيري كل شبكه در برابر سيل ترسيم گرديد. بيش‌ترين و كم‌ترين ميزان آسيب پذيري به‌ترتيب مربوط به توان مقابله و بهبود با 33.7 درصد و شاخص اجتماعي با 9.6 درصد است.