بررسي اثرات زيست‌محيطي و اقتصادي طرح‌هاي آبياري تحت فشار ميني‌بابلر در شهرستان بيرجند

هدف اين پژوهش، بررسي اثرات زيست‌محيطي و اقتصادي توسعه طرح‌هاي آبياري تحت فشار ميني‌بابلر به‌عنوان يك سامانه مدرن آبياري در شهرستان بيرجند در استان خراسان جنوبي از ديدگاه كشاورزان و بهره‌برداران بوده است تا از اين طريق بتوان فرايندهاي كمي و كيفي اين طرح‌هاي آبياري را اصلاح و بازنگري نمود. ابزار سنجش پرسشنامه بوده و نتايج اين پژوهش نشان داد كه اغلب كشاورزان، ارزيابي مطلوبي از اثرات زيست‌محيطي و اقتصادي طرح داشته‌اند. نتايج حاكي از آن بود كه عامل اقتصادي مهم‌ترين عامل در طول ارزيابي‌ها به‌دست آمد كه شامل چندين متغير مانند بهبود كيفيت و كميت محصولات توليدي، كاهش زمان و هزينه‌هاي آب و آبياري، كاهش هزينه‌هاي كارگري، افزايش سطح زيركشت و افزايش درآمد حاصل از كشاورزي بود كه حدود 26.2 درصد واريانس كل را تبيين مي‌كرد. عامل دوم، عامل زيست‌محيطي بود كه شامل متغيرهاي كاهش آفات و بيماري‌ها، كاهش علف‌هاي هرز و جلوگيري از زهدار شدن خاك و استفاده مناسب‌تر از كود و سم است كه 21.6 درصد واريانس كل را تبيين مي‌كند. هم‌چنين اثرات آبياري ميني‌بابلر بر نهاده‌هاي كشاورزي نيز به‌عنوان عامل سوم ارزيابي شد كه شامل متغيرهاي افزايش ضريب مكانيزاسيون، مصرف كم‌تر بذر در هكتار، رعايت الگوي كشت و مصرف كم‌تر آب بوده كه در حدود 17.8 درصد واريانس كل را بيان كردند. عامل اجتماعي نيز به‌عنوان عامل چهارم شامل متغيرهاي همكاري بهره‌برداران در نگهداري از سيستم، كسب اعتبار اجتماعي و رعايت نوبت آبياري بوده و 11.2 درصد واريانس كل را تبيين مي‌كند. در پايان، پيشنهادهايي جهت موفقيت در اجرا و بهره‌برداري از اين گونه پروژه‌ها ارائه گرديده است.