«من» غنايي و حماسي (مورد پژوهانه ديوان حافظ و شاهنامه فردوسي)

شاخصه هاي سبكي ادبيات ملل در گونه هاي مختلف ادبي با زيرساخت هاي ويژه، پيكره هاي اصلي فرهنگ و ادبيات آ ن ها را بازتاب مي دهد. در اين ميان،گونه هاي غنايي و حماسي در كنار ديگر انواع، جايگاهي خاص براي بازتاب احساسات و افكار نويسنده باز نگه داشته است.از آن جا كه پديدآورندگان اين گونه از متن نوشته ها و حساسيت حضور نشست مؤلفان آن ها را در متن نمي توان انكار كرد، بررسي جايگاه مؤلف و تاثير زاويۀ نشست او در متن مي تواند نقطه هاي مبهم نوشته ها را آشكاركند. «من غنايي» يا ابراز شخصيت عاطفي نويسنده در متون غنا، بازنمودي از رمزواره هايي بي بديل نگاه دروني مؤلف به موضوعات مختلف اطراف را به نمايش مي گذارد. زيرساخت هاي «من فردي و عاشقانه»، «من اجتماعي»، «من اخلاقي» و ... هركدام الگوبندي ذهن نويسنده را به مخاطب اعلام مي كند و با روش غيرارادي، ذهنيت مؤلف را در جهت اقناع خواننده هدايت مي كند. در متن هاي حماسي، مؤلف و حضور «من فردي» و «خويشتن شاعرانۀ» او هر چند به ظاهر چشمگير نمي نماياند، اما در ساخت هاي زيرين روايت پهلواني و تاريخي متن، نقب زدن نويسنده به احساسات و هنجارهاي دروني خويش را به صورت ارادي مي توان ديد. به گونه اي كه انديشه برترمنشانه و «من»گرايانۀ پهلوانان، جبهه گيري هاي ايشان در مقابله با قطب پليدي ها و ناهنجاري ها، نازش به افتخارات ملي و نژادي در مقابل بيگانگان و... اعتبار انديشه هاي ناسيوناليستي يك حماسه سرا را در پيوند با عواطف دروني او نشان مي دهد. از آن جا كه «شاهنامۀ» فردوسي و «ديوان حافظ» شيرازي، نمونۀ بكمال دو نوع گونۀ حماسي و غنايي ما محسوب مي شوند، محقق سنجش حضور«من شاعرانه» با بازنمود «من ارادي» حماسي را به گونۀ مقايسه اي در اين دو نشان داده است.