مطالعۀ «مؤلفه هاي ادبيات غنايي» و «نقش عاطفي زبان» در بافت متني منظومۀ «گل و نوروز» خواجوي كرماني

هر يك از انواع ادبي به اقتضاي درون‌مايۀ خود شاخص‌هاي «صوري» و «محتوايي» خاصي را دارند كه آن ها را از ساير انواع ادبي متمايز مي‌سازد. خواجوي كرماني از جمله شعرايي است كه در ساختار منظومه هاي غنايي به جنبۀ حماسي و تعليمي كلام نيز توجه داشته؛ اما شاخص ها و مؤلفه هاي «ادبيات غنايي» در اين منظومه ها آشكارتر است. اين پژوهش به روش توصيفي - تحليلي درصدد پاسخگويي به اين پرسش است كه ساختار روايي منظومۀ «گل و نوروز» تا چه اندازه با مؤلفه هاي ادب غنايي از ديدگاه رويكردهاي زبان‌شناختي و ادبي قابل انطباق است؟ يافته ها حاكي از آن است كه در بافت متني اين منظومه «كاركرد شعري و ادبيِ» متن نشان از غلبۀ نقش «عاطفي زبان» بر نقش «ارجاعي» آن دارد. عوامل بسياري در اين منظومه قابل برشمردن هستند كه در جهت تقويت «عنصر غنايي» متن مطرح شده اند و «بُعد روايي» آن را در وهلۀ بعد قرار داده اند. عواملي مانند «تركيبات و تعبيرات غنايي» ، «توصيفات نرم و لطيف»، «فضاي غم آلود و انزواطلبي» ، «كنشگري عاشق و معشوق» ، «نداشتن ارجاع برون متني پيچيده» ، «ساختار نحوي ساده جملات» ، «تك گويي هاي دروني شخصيت اصلي» ، «كاربرد متعدد عناصر بياني از جمله استعاره و تشبيه» ، «توصيف صحنه هاي رزم و بزم» مهم ترين نمودهاي تبلور اين نقش در منظومۀ «گل و نوروز» هستند. علاوه بر اين نوع پردازش شخصيت ها مانند شخصيت «قهرمان» ، «شرور» ، «ياريگر» ، «شاهزاده خانم» ، «خيرخواه و ناصح» و درون مايۀ روايت مانند «خواب ديدن»، «سفر»، «وجود موانع بسيار در مسير وصال» ، «درگيري با اژدها و ...»، نيز با هدف تقويت عنصر غنايي متن به كار رفته اند.