بررسي سبكي و محتوايي مثنوي «آلات جنگ» سرودۀ ميرزا محمدطاهر قزويني

مثنوي «آلات جنگ» سرودۀ ميرزا محمدطاهر قزويني، از آثار منظوم و ارزشمند قرن يازدهم و اوايل دوازدهم هجري است. اين اثر داراي 800 بيت مي‌باشد و در قالب مثنوي سروده شده است. در اين پژوهش بر اساس روش توصيفي – تحليلي ، ضمن معرفي مختصري از نويسنده و معرّفي اثر ارزشمندش به بررسي مختصّات سبك شناسانۀ اين اثر پرداخته شده است. قزويني در اين كتاب سعي دارد در قالب كلامي موزون و منظوم و با بهره گيري از صورخيال و صناعات شعري به معرّفي آلات و ادوات جنگي عهد صفوي بپردازد. شاعر براي غني كردن اشعار و انديشه هاي خود از تلميحات و اشارات تاريخي بهره جسته است. نكتۀ قابل توجّه اين است كه در تصويرسازي و تصويرآفريني با جنگ ابزارها در مثنوي «وصف آلات جنگ»، ميرزا محمد طاهر وحيد قزويني، متأثر از دورۀ صفويه بوده و اين اثر از نخستين ديوان‌هايي است كه آلات و ابزارهاي جنگي جديد، مانند تفنگ و سلاح‌هاي آتشين را به تصوير كشيده است. وحيد قزويني بارها در كتاب خود به داستان‌ها، روايات ديني، حوادث تاريخي و اسلامي و شخصيت‌هاي بزرگواري چون پيامبر اكرم (ص) و علي (ع) پرداخته و در كنار اين مباحث، آشنايي خوبي نيز به ادبيّات فارسي و عربي دارد و به اين داستان‌ها و شخصيت‌ها گاه اشاره مي‌كند. بررسي سطوح فكري، زباني و ادبي اين اثر بي شك مسير شناخت از تفكر و رويّۀ علمي و ادبي اين شاعر را براي علاقه‌مندان و پژوهشگران هموارتر مي‌كند.