فراتحليل پيشايندها و ره‏آوردهاي انعطاف‎پذيري منابع انساني

زمينه و هدف: امروزه انعطاف‌پذيري به يكي از موضوعات مهم در تئوري‌ها و سياست‌هاي مديريت تبديل شده و نيروي انساني انعطاف‌پذير، مهم‌ترين عاملِ پاسخ‌گويي به تغييرات محيط بيروني است. الگوهاي انعطاف‌پذيري منابع انساني، يكي از جنبه‌هاي مهم انعطاف‌پذيري سازماني است كه روي سازگاري كاركنان در ويژگي‌هايي مانند دانش، مهارت و رفتار با شرايط متغير محيطي تمركز دارد. در اين راستا، پژوهش حاضر به‌دنبال بازشناسي عوامل مؤثر و نتايج حاصل از انعطاف‌پذيري منابع انساني، بر اساس مطالعات كمّي انجام شده است.روش: ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ از ﻧﻈﺮ ﻫﺪف توسعه‌اي، از ﻧﻈﺮ ﻧﻮع اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺎرﺑﺮدي و از ﻧﻈﺮ ﻧﻮع دادهﻫﺎ ﮐﻤّﯽ اﺳﺖ. ﺟﺎﻣﻌﻪ آماري پژوهش، مقاله‌هاي علمي ـ پژوهشي و ﭘﺎﯾﺎن‌نامه‌هاي پايگاه‌ﻫﺎي اطلاعاتي داﺧﻠﯽ و ﺧﺎرﺟﯽ، در زﻣﯿﻨﻪ انعطاف‌پذيري منابع انساني، از سال ۱۳۹۰ تا سال ۱۴۰۰ ﺑﻮد ﮐﻪ از بين آن‌ها، ۳۸ سند ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻧﻤﻮﻧﻪ‌ﮔﯿﺮي ﻏﯿﺮﺗﺼﺎدﻓﯽ ﻫﺪﻓﻤﻨﺪ به‌عنوان ﻧﻤﻮﻧﻪ وارد ﻓﺮاﺗﺤﻠﯿﻞ ﺷﺪ. تحليل ﭘﮋوﻫﺶ‌ﻫﺎي ﻣﻨﺘﺨﺐ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﺮم‌اﻓﺰار ﺟﺎﻣﻊ ﻓﺮاﺗﺤﻠﯿﻞ انجام شد.يافته‌ها: بر اساس يافته‌هاي پژوهش، دو نوع عامل در ايجاد انعطاف‌پذيري نيروي انساني مؤثر است: يك) عوامل سازماني و دو) عوامل فردي. از ﺑﯿﻦ پيشايندهاي انعطاف‌پذيري منابع انساني، ﺑﻪ‌ﺗﺮﺗﯿﺐ ﻣﺘﻐﯿﺮﻫﺎي سبك رهبري، آموزش رويكرد معناداري و اقدامات مديريت منابع انساني تعهدمحور، ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ اﻧﺪازه اﺛر را داشتند. همچنين، از بين ره‌آوردهاي انعطاف‌پذيري منابع انساني، متغيرهاي توسعه منابع انساني، رفاه كاركنان و دوسوتواني سازماني، اﻧﺪازه اﺛﺮ بيشتري داشتند.نتيجه‌گيري: بر اساس نتايج اين پژوهش، چارچوب مناسبي از پيشايندها و ره‌آوردهاي انعطاف‌پذيري منابع انساني ارائه شده است. شناخت و ايجاد انعطاف‌پذيري منابع انساني، به‌عنوان قابليت واكنش مناسب در برابر تغييرات محيطي، در كسب مزيت رقابتي و موفقيت سازماني تأثيرگذار است. تحقق بهره‌مندي از منابع انساني انعطاف‌پذير، از طريق ابزارهايي همچون سبك رهبري، آموزش و اقدامات تعهدمحور امكان‌پذير است كه در اختيار مديران قرار دارد و در كنار آن، مستلزم داشتن كاركناني خلاق، نوآور، كمال‌گرا و منعطف در رفتار است.