تحليل جامعه‌شناختي رابطه شاخص‌هاي اقتصادي ـ اجتماعي و نرخ مرگ و مير در ايران (در دوره 1398-1370)

نرخ مرگ و مير در ايران در دهه‌هاي اخير با نوسانات زيادي همراه بوده است. اگر چه، اين موضوع به دليل اهميت آن به‌طور گسترده مورد بررسي قرار گرفته است اما به ندرت بر حسب شاخص‌هاي كلان و در دوره‌هاي طولاني طولاني‌مدت به آن پرداخته شده است. پژوهش حاضر تلاش كرده است رابطه شاخص‌هاي اقتصادي ـ اجتماعي سرانه توليد ناخالص داخلي، مشاركت زنان در نيروي كار، تورم، بيكاري و ميزان باسوادي را با نرخ مرگ و مير در دوره 1398-1370 مورد بررسي قرار دهد. اين پژوهش از نوع كمي ‌طولي است كه به روش سري زماني انجام شده است. جهت بررسي رابطه كوتاه‌مدت و بلندمدت متغيرهاي تحقيق، از الگوي خود رگرسيوني با وقفه‌هاي توزيعي در نرم افزار مايكروفيت استفاده شده است. بر اساس يافته‌هاي تحقيق، بين تحصيلات زنان و نرخ مرگ و مير (3/4 - :t-ratio، 000/0:pro) رابطه منفي و معنادار وجود دارد. بين بيكاري (5/2 t-ratio:، 023/0:pro) و مشاركت زنان در نيروي كار (7/8 t-ratio:، 000/0:pro) با مرگ و مير رابطه مثبت و معنادار وجود دارد و بين توليد ناخالص داخلي (7/1 t-ratio:، 102/0:pro) و تورم (7/1- :t-ratio، 098/0:pro) با نرخ مرگ و مير رابطه معناداري وجود ندارد. با استناد به يافته‌هاي تحقيق، نتيجه‌گيري مي‌شود كه مرگ و مير در ايران متأثر از تحصيلات زنان، بيكاري، و مشاركت زنان در نيروي كار به‌عنوان شاخص‌هاي كلان اقتصادي ـ اجتماعي، است.