واكاوي نگرش صدرايي به نفي ظهور غير خداوند در ادعيه مأثوره و اسانيد روايي

در منظومه فكري صدرالمتألهين و به اتكاء مباني‌اي همچون اصالت وجود و تشكيك وجود و از همه مهم‌تر بساطت وجود و نيز قاعده «بَسِيطُ الْحَقِيقَةِ كُلُّ الْأَشْيَاءِ وَلَيْسَ بِشَيْءٍ مِنْهَا»، تنها يك «ظهور واحد» در عالم هستي محقق است و ماسوي اللّٰه از خود ظهوري نداشته و همگي تجليات، شئونات و اطوار وجود بسيط محسوب مي‌شوند. لذا اساس هستي كه بر وحدتِ اطلاقي استوار است، جز آن حقيقتِ واحد مطلق، همه تعين، تجلي و ظهور آن حقيقت محسوب مي‌شوند؛ يعني تنها بُود اوست و ماسوا نمود او، و همه اشياء جلوه‌گاه ظهور آن ذات يگانه و مطلق با شأني خاص هستند. اين نگرش در بسياري از فرازهاي ادعيه حضرات معصومين (ع) (كه تخاطب مستقيم، ويژه و بي‌پردۀ ايشان با پروردگار مي‌باشد) وجود دارد. عباراتي همچون «إلهي أنتَ الظَّاهِرُ فَلَيس فَوقَكَ شَيْء»، «يَا بَاطِنًا فِي ظُهُورِهِ»، «فَرَأيتُكَ ظَاهِرًا في كُلِّ شَيءٍ»، «أيَكونُ لِغَيرِكَ مِنَ الظُّهورِ»، «الْحَمْدُ للّٰه الْمُتجلّي لِخَلْقِهِ بِخَلْقِهِ» و... به همراه مؤيداتي از روايات و آيات قرآن، گوياي اين مهم بوده كه منجر به استحكام‌بخشي اين نگاه صدرايي مي‌باشد و راهگشاي طريق معرفت براي طالبان معرفتِ رب تعالي خواهد بود. براي اين پژوهش و استنادنگاري موضوع به ادعيه، سابقه‌اي مشاهده نشده است و روش آن بر اساس كتابخانه‌اي است.