تركيب روش‌هاي تصحيح اريبيِ برونداد دما و بارش مدل‌هاي اقليمي گزارش ششم در دشت همدان- بهار

مقدمه و هدف: استفاده از برونداد خام مدل‌هاي آب و هوايي منطقه‌اي در ارزيابي اثر تغييرات اقليمي، به‌دليل اريبي اين داده‌ها چالش برانگيز است. براين اساس تصحيح اريبي اين داده‌ها قبل از استفاده براي توسعه‌ سناريوهاي اقليمي آينده ضروري است. هدف از اين پژوهش ارزيابي عملكرد و معرفي تركيب مناسب از روش‌هاي تصحيح اريبي فراسنجه‌هاي بارش و دماي كمينه و بيشينه‌ي شبيه‌سازي شده توسط سه مدل اقليمي CMIP6 مي‌باشد. مواد و روش‌ها: عملكرد پنج روش مقياس‌‌‌بندي خطي، مقياس‌‌‌بندي واريانس، مقياس‌‌‌بندي شدت بارش محلي، تبديل توان و نگاشت توزيع براي تصحيح اريبي برونداد سه مدل اقليمي با استفاده از آماره‌هاي ميانگين مربع خطاي ريشه‌ (RMSE)، كارايي نش- ساتكليف (NSE)، ضريب همبستگي (r) و آزمون t استيودنت در دوره‌ي تاريخي (2014-1990) مورد بررسي قرار گرفت. در ادامه از ميانگين برونداد سه مدل اقليميُ تصحيح اريبي شده توسط بهترين تركيب از روش‌هاي مورد بررسي، براي پيش‌نگري فراسنجه‌ها تحت سناريوهاي SSP2-4.5 و SSP5-8.5 در دوره‌ي آتي (2075-2051) استفاده شد. يافته‌ها: بررسي‌هاي آماري نشان داد روش‌هاي مقياس‌‌بندي واريانس، مقياس‌‌‌بندي شدت بارش محلي و تبديل توان براي تصحيح اريبي داده‌هاي مورد بررسي در مقايسه با ساير روش‌ها از خطاي بيشتري برخوردارند و در مقايسه با داده‌هاي خام تفاوت معني‌داري در سطح اطمينان 95% ايجاد نكردند. دو روش مقياس‌‌‌بندي خطي و نگاشت توزيع كمترين مقدار RMSE  را در بازتوليد فراسنجه‌هاي مورد بررسي به خود اختصاص دادند. تركيب اين دو روش براي پيش‌نگري داده‌ها نشان داد كه ميانگين بارش سالانه در منطقه‌ي همدان-بهار در آينده (2075-2051) تحت دو سناريوي SSP2-4.5 و SSP5-8.5 به‌ترتيب به مقدار 28 و 37 درصد كاهش خواهد يافت. همچنين ميانگين سالانه‌ دماي بيشينه تحت دو سناريوي SSP2-4.5 و SSP5-8.5  به ترتيب به مقدار 0/7 و 1/4 و دماي كمينه به مقدار 0/9 و 1/5 درجه‌ي سلسيوس افزايش خواهد يافت. بيشترين كاهش فصلي بارش نسبت به دوره‌ي مشاهداتي در فصل بهار تحت سناريوي SSP5-8.5 و به مقدار 19/75 ميلي‌متر برآورد شد. بيشترين افزايش فصلي دماي بيشينه و كمينه در مقايسه با دوره‌ پايه به‌ترتيب در فصل زمستان (oC1/6) و بهار (oC1/7) تحت سناريوي SSP5-8.5 پيش‌نگري شد. نتيجه‌گيري: دو روش مقياس‌دهي خطي و نگاشت توزيع براي كاهش اريبي برونداد سه مدل‌هاي اقليمي در منطقه‌ همدان-بهار مناسب مي‌باشند و با توجه به افزايش دما و كاهش بارش پيش‌نگري شده در اين منطقه، اين مطالعه مي‌تواند اطلاعات مفيدي را براي برنامه‌ريزي در مورد ذخيره‌ي آب باران، تغذيه‌ي سفره‌هاي آب زيرزميني، انتخاب محصول، دوره‌ي كاشت، تناوب زراعي و شيوه‌هاي مديريت محصول براي سازگاري با تغييرات اقليمي در اختيار برنامه‌ريزان منابع آب و كشاورزي قرار دهد.