بررسي تغييرات مكاني و زماني شاخص كيفيت و كميت آب زيرزميني با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي و زمين آمار (مطالعه موردي: دشت بم-نرماشير)

مقدمه و هدف: اين تحقيق با هدف بررسي خصوصيات كيفي و كمي منابع آب زيرزميني دشت بم- نرماشير با استفاده از سيستم اطلاعات جغرافيايي و زمين آمار انجام شد. مواد و روش‎ها: در اين راستا از روش زمين آماري كريجينگ و سيستم اطلاعات جغرافيايي جهت بررسي توزيع مكاني خصوصيات كيفي (شامل ميزان كلر، هدايت الكتريكي، غلظت املاح محلول، منيزيم، پتاسيم، اسيديته، سولفات و بيكربنات) و شاخص كيفيت آب زيرزميني (GQI) و نيز عمق آب زيرزميني در دوره آماري ده ساله 1400-1390 استفاده شد. يافته‎ها: نتايج حاصل از تهيه نقشه­‌هاي توزيع مكاني متغيرهاي كيفيت آب در دوره آماري مورد بررسي حاكي از افزايش مقدار اين پارامترها (به­جز متغير pH) از جنوب به شمال دشت است. به‎طوري كه از نيمه دشت به‎سمت شمال اين روند افزايشي شدت بيشتري به‎خود مي‎گيرد. نتايج حاصل از تهيه نقشه تفاضل شاخص GQI در طول دوره 10 ساله مورد بررسي حاكي از آن است كه در سطح كوچكي از دشت وضعيت كيفيت آب زيرزميني بهبود يافته است و در ساير مناطق دشت بويژه در قسمت‌هاي شمالي آن ميزان اختلاف اين شاخص در ابتدا و انتهاي دوره آماري بيش از 400 واحد افزايش يافته است. اين موضوع نشان دهنده افت شديد كيفيت آب در اين دوره در عمده بخش­هاي دشت است. نتايج حاصل از نقشه هم تغيير عمق آب زيرزميني حاكي از آن است كه به‎جز بخش بسيار كوچكي در قسمت­هاي مياني دشت در ساير نقاط دشت شاهد افت بالاي سطح آب زيرزميني مي باشيم كه ميزان اين افت در غربي‎ترين نقطه دشت حتي به ميزان حدود 52 متر رسيده است و در ساير نقاط دشت به‎طور متوسط به افت 9/8 متري مي‎رسد. نتيجه‎گيري: نتايج حاصل از تحقيق حاضر نشان مي ‌دهد كه در بخش بسيار كوچكي از جنوب دشت كيفيت آب زيرزميني جهت مصارف شرب خوب مي‎باشد و به جز اين بخش در ساير نقاط دشت كيفيت آب زيرزميني جهت مصارف شرب نامناسب مي‎باشد. اضافه برداشت و افت سطح ايستابي آبخوان موجب بالاآمدگي آب شور و تداخل سفره آب شور و شيرين در تمام نواحي دشت بويژه نواحي مركزي آن شده كه ادامه اين روند مي‎تواند در آينده‎اي نه چندان دور شوري آبخوان را به‎حدي بالا ببرد كه تمام فعاليت‎هاي كشاورزي و دامپروي منطقه را نيز نابود كند. همچنين در بخش مطالعه كمي آب زيرزميني، نتايج حاكي از روند شديد و فزاينده ميزان بهره‎برداري و در نتيجه كاهش سطح آب زيرزميني است.