ارزيابي اجراي طرح احياء و تعادل بخشي منابع آب زيرزميني با تأكيد بر نصب كنتورهاي هوشمند (مطالعه موردي: دشت بشرويه خراسان جنوبي)

سابقه و هدف: يكي از طرح هاي ملي و راهبردي بخش آب، طرح احياء و تعادل‌بخشي آبهاي زيرزميني است. تشديد افت سطح آب و كسري مخزن در آبخوان‌ها ممنوعيت بيش از 405 محدوده از ۶۰۹ محدوده مطالعاتي كشور را به دنبال داشته است. در همين ارتباط وزارت نيرو با تعريف طرح تعادل‌بخشي، تغذيه مصنوعي و پخش سيلاب در سال 1384 برنامه‌هاي خود در زمينه بهبود وضعيت منابع آب زيرزميني را تدوين نمود. مجدداً با فعال‌‌شدن‌ شوراي عالي آب در دولت يازدهم، طرح احياء و تعادل‌بخشي منابع آب زيرزميني كشورمشتمل بر ۱۵ پروژه به تصويب رسيد. بررسي مطالعات اخير كه در دشت‌هاي مختلفي از كشور صورت گرفته است؛ نشان مي‌دهد تعادل‌بخشي منابع آب بر وضعيت منابع آب زيرزميني در مناطق مختلف تأثيراتي متفاوت داشته است؛ با توجه به اينكه اثرات طرح تعادل بخشي بر محدوده‌هاي مطالعاتي خراسان جنوبي كمتر مورد بررسي قرار گرفته است؛ لذا در اين پژوهش به بررسي اثرات طرح تعادل‌بخشي در محدوده مطالعاتي بشرويه با تأكيد بر نصب كنتورهاي هوشمند پرداخته شده است.مواد و روشها: جهت بررسي موضوع از آمار 16 حلقه چاه مشاهده‌اي و داده‌هاي بارش دشت بشرويه در محدوده زماني 1399-1374 استفاده شد و به منظور بررسي نوسانات آب زيرزميني از آمار تراز سطح زيرزميني چاه‌هاي مشاهده‌اي در سال‌هاي قبل (1393-1387) و بعد از نصب كنتور هوشمند (1399-1393) استفاده شد و هيدروگراف واحد آبخوان در بازه زماني 1400-1385 ترسيم گرديده و مورد تجزيه و تحليل قرارگرفت. سپس نقشه‌هاي هم‌تراز و هم‌افت آب زيرزميني با استفاده از نرم‌افزار Arc GIS و درون‌يابي كرجينگ در سال-هاي قبل و بعد از نصب كنتور هوشمند ترسيم و بررسي گرديد.يافته‌ها: ميانگين افت سطح آب زيرزميني در بازه زماني 1393-1387 قبل از نصب كنتور هوشمند 3/21 متر و ميانگين افت سطح آب زيرزميني در بازه زماني بعد از نصب كنتور هوشمند در بازه زماني 1399-1393 به 2 متر كاهش داشته است. به عبارتي بعد از نصب كنتور هوشمند شيب افت سطح آب كاهش داشته است. ميزان افت حجم آبخوان در بازه زماني شش ساله بعد از نصب كنتور هوشمند نسبت به ميزان كاهش حجم آبخوان در بازه زماني شش ساله قبل از نصب كنتور هوشمند برابر 67/6 درصد مي باشد كه نشان دهنده 32/4 درصد كاهش در روند افت حجم آبخوان در بازه زماني بعد از نصب كنتور هوشمند نسبت به بازه زماني مشابه قبل از نصب آن ها مي باشد.