مدل گسترده‌شدن مسئله امنيتي در امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران (مناظره و نقد نظريه‌ امنيتي‌سازي)

زمينه و هدف: بازيگران امنيتي كشور به‌ويژه در سال‌هاي اخير، با توجه به عواملي نظير تراكم و تقاطع شكاف‌هاي اجتماعي، تحول‌شناختي مردم از مفهوم امنيت، دولت و حقوق شهروندي در جامعه، ناكارآمدي برخي از مديران حوزه‌هاي اجتماعي و فرهنگي و البته تلاش بيگانگان و معاندان؛ رويكرد توسيع و تعميق در امنيت ملي را در پيش‌گرفته و هر موضوعي را به‌عنوان مسئله امنيتي شناسايي و اعلام مي‌كنند. از طرفي رويكردهاي توسيعي به مسئله امنيتي همواره در معرض اين سؤال اساسي قرار دارد كه چگونه هر چيز يا موضوعي به مسئله‌اي امنيتي تبديل مي‌شود و عامل اين تبديل چيست؟ درواقع اگر امنيت به همه‌چيز قابل اطلاق باشد و درواقع، همه‌چيز باشد، آن‌گاه هيچ‌چيز نخواهد بود؛ به‌بيان‌ديگر، از معنا و محتوا تهي مي‌شود. از سوي ديگر، اين رويكرد، مي‌توانست اين فرصت را در اختيار بازيگران خاص خود قرار دهد كه به هر موضوعي برچسب امنيتي بزنند و از اين‌رو، مدعي لزوم اقدام‌هاي فراقانوني يا غير‌ روالمند براي حل آن شوند. در حالي‌كه مسئله امنيتي داراي چهره‌هاي پيشيني غيرامنيتي و اغلب اجتماعي، فرهنگي و... است كه البته مديريت آن هم، امنيتي نيست. شناسايي چهره‌هاي پيشيني به‌عنوان مسئله امنيتي، سياست‌گذاري امنيتي را محتوم به شكست مي‌كند؛ بنابراين پژوهش حاضر در نظر دارد، مدل تحليلي از عوامل مؤثر بر گسترده‌شدن مسئله امنيتي در امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران با تأكيد بر بازيگران ‌امنيتي‌ساز، صاحب نقش و مخاطب را ارائه دهد. روش‌شناسي: اين تحقيق ازنظر هدف «كاربردي»، به‌لحاظ نوع اكتشافي بوده كه به روش كيفي انجام‌ شده است. ادبيات پژوهش و مباني نظري آن با ابزار كتابخانه‌اي و مستند به فيش‌برداري گردآوري گرديده است. سپس بر مبناي مدل اوليه، عوامل مؤثر بر «گسترده‌شدن مسئله امنيتي» از طريق مصاحبه با خبرگان و صاحب‌نظران پليس‌هاي تخصصي و استادان دانشگاهي مرتبط با مسئله‌شناسي امنيتي شناسايي گرديدند. انتخاب خبرگان به روش نمونه‌گيري تركيبي (هدفمند و گلوله‌برفي) و پس از اشباع نظري به تعداد 15 نفر انجام‌ گرفته است. يافته‌ها و نتيجه‌گيري: نتايج پژوهش حاكي است، امنيتي‌شدن مسائل از طريق عامل يا بازيگراني آغاز مي‌شود كه بازيگران ‌امنيتي‌ساز، بازيگران صاحب نقش و بازيگران مخاطب هستند. در ادامه عوامل مؤثر در گسترده‌شدن مسئله امنيتي در امنيت ملي جمهوري اسلامي ايران در يك مدل تحليلي ارائه گرديد.