رهيافتي بر نقش قرائن در اختلافات تفسيري آيت‌الله صادقي تهراني و آيت‌الله جوادي آملي در آيه قصر نماز

توجه به قرائن كلام براي فهم معنا و مراد آن، از اصول عقلايي محاوره ميان انسان‌هاست. كشف معاني و مقاصد آيات قرآن كريم نيز از اين امر مستثنا نيست؛ زيرا منطبق با زبان بشري و قواعد حاكم بر آن نازل شده است. مفسران قرآن در اصل لزوم توجه به قرائن در تفسير وحدت نظر داشته، اما در نگرش و نحوه كاربست قرائن، داراي عملكردي متفاوت بوده‌اند كه اين امر، نقش مؤثري در بروز اختلافات تفسيري داشته است. پژوهش حاضر، باهدف بررسي و ارزيابي رويكرد صادقي ‌تهراني و جوادي آملي به انواع قرينه و تأثير آن در اختلافات تفسيري آيه قصر نماز با روش تحليلي- تطبيقي، سامان يافته است. نتايج پژوهش، نشان مي‌دهد كه دو مفسر، باوجود همسويي در روش تفسيري و مذهب، در رويكرد به قرائن و نحوه كاربست آن‌ها در تفسير آيه، عملكرد متفاوتي دارند كه اين امر، تأثير زيادي در اختلافات تفسيري ميان آن‌ها داشته است. صادقي تهراني با توجه به اين‌كه تا حد زيادي به قرآن‌بسندگي در تفسير گرايش دارد، بيشتر از قرينه متصل سياق و منفصل آيات استفاده نموده و به خاطر داشتن ديد انتقادي به روايات، از اين قرينه در تفسير آيه كم‌تر استفاده كرده، ولي جوادي آملي هرچند از قرائني مانند سياق و آيات مرتبط استفاده نموده، با توجه به اين‌كه آيه را از آيات‌ الاحكامي مي‌داند كه روايات معتبر از معصومان (ع) در تبيين آن وجود دارد، بيشتر از قرينه منفصل روايات استفاده كرده است.