بررسي صفات فيتوشيميايي و روش‌هاي بهبود جوانه‌زني بذر در جمعيت‌هاي گياه دارويي كَبَر (Capparis spinosa L.) بومي ايران

گياه دارويي كَبَر (Capparis spinosa) مصارف دارويي،خوراكي، و صنعتي داشته و از زمان‌هاي بسيار دور جهت درمان بيماري‌هاي كليوي، طحال، كبد، فلج، نقرس، و روماتيسم استفاده مي‌شده است. خواب ناشي از پوسته سخت بذر از جمله مشكلات جوانه زني بذر در اين گياه مي‌باشد، به منظور ارزيابي روش‏هاي بهبود جوانه‌زني و بررسي ويژگي‏هاي فيتوشيميايي آزمايشي به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح پايه كاملاً تصادفي با سه تكرار انجام پذيرفت. در اين آزمايش، جهت بهبود جوانه‏زني، بذور چهار جمعيت (تهران، تربت‌جام، فيروزآباد، و برازجان) و شش تيمار بذري (شاهد، فراصوت، پتاسيم نيترات، جيبرليك اسيد، سرمادهي، و خراش‌دهي) مورد بررسي قرار گرفت. همچنين، خصوصيات فيتوشيميايي جمعيت‏هاي ذكر شده مقايسه شد. نتايج بررسي صفات فيتوشيميايي نشان داد كه جمعيت تربت‌جام بيشترين فعاليت آنتي‌اكسيداني را با IC50 برابر با 26.4 داشت. بيشترين ميزان فنل كل برابر 227.03 ميلي‌گرم معادل گاليك اسيد بر گرم عصاره خشك و فلاونوييد كل برابر با 71.54 ميلي‌گرم كوئرستين بر گرم عصاره خشك از جمعيت تهران به‌دست آمد. نتايج نشان داد كه بيشترين درصد جوانه‏زني با 62 درصد و بيشترين سرعت جوانه‏زني با 3.5 درصد در روز در تيمار جمعيت فيروزآباد در شرايط خراش‏دهي مشاهد شد. علاوه بر اين، نتايج اين پژوهش نشان داد كه در جمعيت تهران، تربت جام، فيروزآباد، و برازجان به ترتيب 6.55، 7.25، 3.44، و 11.25 برابر نسبت به شاهد افزايش درصد جوانه‏زني نشان داد. با توجه به نتايج اين تحقيق، جهت افزايش ميزان جوانه‏زني گياه دارويي با ارزش كَبَر، استفاده از خراش‏دهي توصيه مي‏گردد.