نگاشت نقشه علمي تحقيقات هوش مصنوعي ايران مبتني بر پايگاه استنادي اسكوپوس (سال‌هاي 2022-1978)

هدف: هدف اين مطالعه ترسيم نقشه  توليدات علمي پژوهشگران ايراني نمايه‌شده در پايگاه اسكوپوس، در حوزه هوش مصنوعي است.روش‌شناسي: پژوهش حاضر مطالعه‌اي كاربردي بوده كه در آن از تكنيك‌‌هاي  تحليل هم‌واژگاني و تحليل شبكه استفاده شده است. جامعه پژوهش، مستندات حوزه هوش مصنوعي پژوهشگران ايراني منتشرشده در پايگاه استنادي اسكوپوس از سال‌هاي 1978 تا ژانويه 2022 است. از نرم‌افزارهاي Excel، VOSviewer و Gephi جهت تحليل داده‌ها و استخراج نقشه‌ها استفاده شده است.يافته‌ها: يافته‌ها نشان مي‌دهد ايران در حوزه هوش مصنوعي در رتبه 31ام و در خاورميانه در جايگاه سوم قرار دارد. نويسندگان آمريكايي بالاترين همكاري را با نويسندگان ايراني داشته‌اند. شاخه علوم كامپيوتر بالاترين و دندانپزشكي كمترين مستندات مرتبط با هوش مصنوعي را دارا هستند. دانشگاه تهران بيشترين تعداد مستندات را منتشر كرده است. مقالات مجله‌اي بيشترين نوع مستندات منتشرشده بوده و بالاترين تعداد ارجاعات 825 مورد است. نسبت مقالات مجله‌اي ايران در مقايسه با مقالات كنفرانسي بسيار بيشتر از نسبت جهاني است. استانداردهاي ارائه اطلاعات وابستگي سازماني در مستندات توليدشده توسط پژوهشگران ايراني به‌درستي رعايت نمي‌شود كه حاصل آن عدم دقت در نتايج جستجوهاي مربوط به اين مستندات است.نتيجه‌گيري: اين بررسي مي‌تواند نقشه‌راهي براي پژوهش‌هاي آتي و سرمايه‌گذاري بخش‌هاي اجرايي در حوزه هوش مصنوعي باشد. نتايج نشان مي‌دهد روند توليدات علمي پژوهشگران ايراني به‌طور كلي صعودي بوده است، بااين‌حال اين سرعتِ رشد در مقايسه با ساير كشورها كمتر است. محققان ايراني در انتخاب موضوعات پژوهشي با مسير كلي اين حوزه در اكثر سال‌ها همراه و همگام بوده‌اند و در برخي سال‌ها با يك گام تأخير پيش ‌رفته‌اند.