بررسي تحليلي تاريخچه نظريه انقلاب نسبت

پيشينه‌ شناسي مسائل و نظريه‌هاي مطرح در علوم، از اهميت به سزايي برخوردار است. در جستار حاضر، پيشينه نظريه انقلاب نسبت به‌عنوان يك نظريه اصولي مورد بررسي قرار گرفته است. با مراجعه به منابع مكتوب فقهي و اصولي از قدماي فقهي و اصولي تا دوران ملااحمد نراقي، كسي كه از وي به‌عنوان مبدع نظريه انقلاب نسبت ياد مي شود، و تحليل برخي فتاواي فقهي و شيوه استدلال و نقد ديدگاه‌هاي مطرح درباره آن فرع فقهي، اين نتيجه به دست آمده است: شيوه بررسي و حل ادله متعارض در مواردي كه اطراف تعارض بيش از دو دليل است، در نظر برخي فقها همچون شيخ طوسي، محقق حلي، علامه حلي، فخرالمحققين، مقدس اردبيلي، محقق سبزواري و ديگران، همان روش مرسوم به انقلاب نسبت است. بنابراين هرچند اين نظريه به اقرار انديشه‌وران اصولي منسوب به ملااحمد نراقي است كه براي اولين بار توسط ايشان به‌صراحت تبيين و تنقيح اوليه شده است، اما ريشه‌هايي از جريان اين روش در كلمات گذشتگان دو علم فقه و اصول نيز، به‌صورت پراكنده و در برخي فروع فقهي، مشاهده مي‌شود. لذا اين نظريه را مي‌توان داراي پشتوانه‌اي نسبتاً مناسب و قوي در ميان فقها و اصوليان دانست.