اصالت ابتناي حسي

يكي از اصول و قواعدي كه برخي از علما، به‌ويژه فقها، در روند استنباط امور نقلي از آن بهره مي برند، قاعده ترجيح حس در محتمل الحس و الحدس يا اصالت حس است. طبق اين نظر در دوران بين حسي يا حدسي بودن يك امر، درجايي كه اعتبار به حسي بودن امر است نه حدسي بودن آن، جانب حس ترجيح داده شده و بر اين اساس، آثار حسي بودن بر آن امر مترتب شده و ملتزم به لوازم آن مي گردد. قائلان در اعتبار اين اصل به ادله اي چون بناي عقلا، ظاهر حال، ظاهر كلام به‌ضميمه وثاقت راوي و نيز عدم اعتناء به شك تمسك مي كنند. در مقابل عده اي نيز اين اصل را رد كرده و به‌صورت اجمال آن را بي‌اعتبار و بي پشتوانه از دليل مي دانند. نويسنده در اين پژوهش بنيادي- كاربردي و با روش كتابخانه‌اي و رجوع به آثار، معروف ترين كاربست هاي اين قاعده در نزد قائلان آن را ارائه مي‌دهد، سپس در توصيف و تحليل ادله هر دو طرف در پذيريش و عدم پذيرش اين اصل به‌صورت تفصيلي، به اين نتيجه مي رسد كه ادله مورد استناد بر اين اصل، ناتمام بوده و اين ترجيح خالي از پشتوانه و دليل معتبر است و قول به عدم اعتبار آن مصيب به‌واقع است.