بازنمايي عناصر معنوي ايران باستان در اشعار حكيم عمر خيّام

يكي از مهمترين ابزارهاي انتقال ميراث فرهنگي و حفظ آثار گذشتگان، ادبيات است و بايدگفت بخشي از عناصر فرهنگي ايرانِ دوران اسلامي تحت تأثير ايران باستان قرار‌ داشته كه ردِّ پاي آن را مي‌توان در متون ادبي اين دوران مشاهده نمود. در‌ اين پژوهش تلاش شده تا عناصر معنوي ايران باستان كه شامل، فلسفه و مذهب، مناسك، اساطير و تمامي پديدارهاي ناملموس كه به نحوي يادآور آن دوران بوده و در شعر خيّام بازتاب داشته است، بررسي نمايد. اين عناصر معنوي به طور خاص مباحثي چون انديشه‌هاي زُرواني و تأثير فردوسي، نمود عقايد باستاني اسماعيليان و خرّمدينان در شعر خيّام، موسيقي، مراسم شراب و همچنين تجلّي اساطير ايران باستان در شعر خيّام را در ‌‌برمي‌گيرد. شعر خيّام آميخته‌اي از پرسش‌هاي عميق فلسفي در قالب رباعي است كه اين قالب شعري خود محملي ايراني براي سرودن است. شاعرتحت تأثير حماسه‌هاي سبك خراسان و همچنين نزديكي تاريخي به دوران احياي تمدن ايراني در زمان سامانيان و بالاگرفتن كار اسماعيليان در دوران حيات شاعر كه ايشان خود تحت تأثير ايران باستان بوده‌اند، به سرودن اين رباعيات پرداخته است. اين اشعار بازتاب مضاميني اسطوره‌اي و باستاني است كه در‌ ‌قالب ادبيات و طي يك رشته تداوم فرهنگي به عصر شاعر رسيده است.