بررسي خطاهاي شناختي بر اساس نظريه آرون تي‌بك در ديوان ناصرخسرو

ادبيات غني ايران، مملو از موضوعات روان‌شناسي است. يكي از اين موضوعات، خطاهاي شناختي مي‌باشد. پژوهش حاضر با هدف تعيين خطاهاي شناختي براساس نظريه آرون تي‌بك در ديوان ناصرخسرو و تشخيص پربسامدترين خطاها و تحريفات شناختي در ديوان اين شاعر است. براساس اين پژوهش جامعه آماري و قلمرو تحقيق ديوان شعر شاعر مذكور بوده و روش كار تحليلي- توصيفي از نوع تحليل محتوا و به صورت اسنادي- كتابخانه‌اي انجام گرفته است. ابزار گردآوري اطلاعات منابع و مآخذ كتابخانه‌اي وبرگه‌ نويسي بوده و تجزيه و تحليل مطالب به صورت تحليل كيفي صورت گرفته است. يافته‌هاي و نتايج پژوهش نشان داد كه: انواع خطاهاي شناختي در ديوان شاعر ديده شده ولي خطاي شناختي تعميم افراطي در آن بيشتر بوده است. البته خطاهاي فيلتر منفي، تفكر دوقطبي يا همه يا هيچ، برچسب زدن، پيشگويي و قضاوت‌گرايي هم در اشعارشاعر زياد بوده است. خطاي شخصي‌سازي، كمترين خطاي قابل مشاهده در ديوان ناصر خسرو بوده و شايد دليل آن، عقل‌مدارانه نگريستن وي به موضوعات بوده و اينكه، همواره خود و عقايد خود را درست مي دانسته و بر آن اصرار داشته است. خطاي تاسف‌گرايي بعنوان يك تفكر واقع‌بينانه در ديوان شاعر ديده شده و اين شايد به دليل مشكلاتي كه در زندگي شاعر موجود بوده و نوع جهان‌بيني و ديدگاه وي باشد كه همواره تاسف برگذشته داشته‌ است.