تجارت خارجي خشكبار و گياهان دارويي كرمان در دورۀ قاجار

كرمان در دورۀ قاجار يك مركز كارگاهي محسوب مي‌شد. مهمترين كالاهاي تجاري كرمان در سراسر دورۀ قاجار شال و فرش كرمان بودند كه گاهي بيش از 99 درصد صادرات كرمان را به خود اختصاص داده بودند. در فهرست اقلام تجاري كرمان در دورۀ قاجار فرآورده‌هاي گياهي و خشكبار نيز به فراواني موجود بود. بنابراين مسئلۀ اصلي، نسبت توليدات كشاورزي و گياهي با محصولات كارگاهي در كرمان است. پژوهش پيش رو با ماهيت تاريخ اقتصادي و با تركيبي از روش آماري و توصيفي–تحليلي در پي پاسخي براي اين پرسش بود كه: خشكبار و گياهان دارويي چه جايگاهي در تجارت خارجي كرمان در دورۀ قاجار داشتند؟ نتايج پژوهش نشان داد كه پسته، بادام، زيره، صمغ كتيرا و حنا مهمترين خشكبار و گياهان دارويي كرمان در دورۀ قاجار بودند. اين اقلام بعد از توليدات كارگاهي مشتمل بر شال و فرش، مهمترين اقلام صادراتي كرمان را تشكيل مي‌دادند. هركدام از اين كالاها به تناوب مهمترين كالاي تجاري كرمان بعد از فرش كرمان محسوب مي‌شدند. اما از آن ميان پسته مهمترين محصول صادراتي كرمان بعد از فرش بود. صادرات پسته در سال 1328-1327ق/1910-1909م به تنهايي 4.60 درصد كل رقم صادرات خارجي كرمان را به خود اختصاص داد. ارزش اين فرآرده‌ها نسبت به كل صادرات كرمان از 0.44 تا 11.08 درصد در نوسان بود.