تحولات ساختار شهر هرات از ابتداي ايلغار مغول تا انتهاي عصر تيموري

هرات در ناحيۀ شرقي ايران بزرگ و شمال غرب افغانستان امروزي، يكي از شهرهاي عمدۀ ايالت خراسان به حساب مي‌آمده است. با آغاز ايلغار مغول، شهر هرات همچون بسياري از شهرهاي آباد خراسان، تخريب و نابود شده است. با اين‌حال، عمر اين دورۀ ركود بسيار كوتاه بوده و تنها بعد از پانزده سال، روند بازسازي و توسعۀ شهر آغاز شده است. مطالعۀ روند توسعۀ هرات كه تقريباً از اوايل قرن هفتم تا اوايل قرن دهم هـ.ق در جريان بوده، مي‌تواند به تبيين روندهاي توسعۀ شهري در ايران دورۀ ايلخاني و تيموري كمك كند. همچنين، نتايج حاصل از اين بررسي مي‌تواند در شناخت هرچه بهتر الگوهاي ساخت و توسعۀ شهرها در دوره‌هاي پس از تيموري مؤثر باشد. هدف اصلي اين مقاله، بررسي دقيق روند گسترش و توسعۀ هرات در طول تسلّط خاندان آل كرت و دورۀ تيموري است. سؤال اصلي كه اين پژوهش در پي پاسخ به آن بوده، اين است كه تحولات و روند توسعۀ شهر هرات در طول حكومت خاندان آل كرت و تيموريان چگونه بوده و خاستگاه دولت‌هاي فوق چه تأثيري بر اين تحولات داشته است؟ اين پژوهش به روش تحليل تاريخي انجام شده و نتايج آن نشان مي‌دهد كه توسعۀ حومۀ شهر هرات كه از زمان آل‌ كرت، در ناحيۀ شمالي شهر آغاز شده، در دورۀ تيموريان نيز با همان جدّيت دنبال شده است. اين روند سبب شده تا شهر هرات فارغ از تعيين حدود و حريمي شناخته شده، بر اساس توسعۀ منابع تأمين آب و به وسيلۀ احداث باغات وسيع، به سمت حومۀ شمالي شهر گسترش يابد.