اعمال رسولان، نگاهي تاريخي- تحليلي

در مجموعه كتب عهد جديد، كتاب اعمال رسولان از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. اين اهميت را مي‌توان در نكاتي همچون اطلاعاتي كه درباره تأسيس و گسترش كليساي اوليه مسيحي به لحاظ جغرافيايي و الهياتي همراه با گزارشي از مأموريت‌هاي تبشيري رسولان ارائه مي‌كند، و به‌ويژه نقشي كه اين داده‌ها در معرفي پولس رسول، تأييد شخصيت رسولانه او و تلاش‌هاي بي‌وقفه‌اش در لحظات بحراني صدر مسيحيت و دفاع از پيام مسيح در برابر معارضان يهودي و غيريهودي دارد، بررسي و تحليل نمود. در اين راستا، كتاب اعمال رسولان، به مثابه حلقه ارتباط ميان دو مجموعه «اناجيل» و «رسالات» پولس در سدۀ نخست به‌شمار مي‌آيد. افزون بر اين، شبهات موجود در باب نويسنده اين كتاب (لوقا) و حجيت و سبك نگارش او، و اتفاق‌نظر بر يكي‌بودن نويسنده دو كتاب اعمال و انجيل لوقا، و توالي و پيوستگي موضوعي آنها كه نهايتاً اين دو را ذيل عنوان «تاريخ لوقا» به منزله يك «كتاب مرجع» قرار مي‌دهد، بحث و فحص مي‌شود. در واقع، تبيين ويژگي‌هاي تاريخي، محتوايي و الهياتي اين كتاب در همسازي با بستر هلنيستي زمانه كه سبب جايگاه خاص آن شده، مد نظر اين مقاله‌است.