خوانش منظر شهري سمنان و دامغان بر اساس عناصر سازمان فضايي

مفهوم شهر، شناختي به‌عنوان يك موجود مستقل، غيرقابل تقسيم و در تعاملي دائمي با اندام‌هاي مختلف تشكيل‌دهندۀ خود است. وجهي از مفهوم اجتماعي است كه شهر را در يك نظم سيستمي با حفظ استقلال اجزاء، به هم پيوند مي‌دهد. تعريف اجزاء و نوع پيوند آنها به فاكتورهاي اجتماعي، طبيعي، فرهنگي، سياسي، اقتصادي، كاركردي و فيزيكي وابسته است كه در يك رابطۀ سيستمي، توسعه و حيات شهر را در طول تاريخي توضيح مي‌دهند. در شهرهاي سمنان و دامغان، بنيان شكل‌گيري شهر آب بوده است. سازمان فضايي شهر و تعريف عناصر شهري و رويدادها و مراسم شهر در ارتباط با آب شكل مي‌گرفته است. در كنار دلايل و انباشت‌هاي عيني و ذهني جاري در شهر كه معناي كليت آن را خوانش مي‌كنند، در شهرهاي مذكور، عنصر طبيعي آب به‌عنوان مهمترين عامل در تعريف عناصر سازمان شهر است. با حضور درخت در فضاي شهر، رابطه‌اي تكاملي و معنادار دارد و در انطباق با مفاهيم و ساير اندام‌هاي عيني شهر به خوانش منظر شهري از طريق عناصر سازمان فضايي كمك خواهد كرد. بنابراين اين مقاله با هدف شناسايي و رابطۀ سازماني عناصر منظر شهري، از طريق مطالعات و مشاهدات ميداني به دنبال پاسخ به اين سؤال است: چگونه عناصر منظر شهري سمنان و دامغان بر اساس عناصر سازمان فضايي شهر خوانش مي‌شوند؟ در راستاي پاسخ به اين سؤال، با ديدگاهي كل‌نگر، براساس منابع كتابخانه‌اي و انطباق آنها با مشاهدات ميداني، مصاديقي از شهر خوانش شدند كه بتوانند مفاهيم عناصر سازمان فضايي را روايت كنند. علاوه بر مصداق‌هاي فيزيكي و كاركردي در تعريف عناصر سازمان فضايي شهر -مركز، قلمرو، كل‌هاي كوچك و ساختار، زيرساخت آبي و درخت به‌عنوان عناصر طبيعي، در تكميل و خوانايي عناصر سازماني شهر، از وجوه متمايز و مهم سازماني سمنان و دامغان با ساير شهرهاي ايراني هستند.