تحليلي بر مفهوم رطوبت غريزي در طب ايراني

سابقه و هدف: در طب ايراني اعتقاد بر اين است كه ايجاد حيات و ادامه آن به رطوبت غريزي وابسته است و مرگ طبيعي انسان زماني رخ مي‌دهد كه اين رطوبت به پايان مي‌رسد. علي‌رغم كاربرد اين واژه در متون طبي، درك واحدي از مفهوم رطوبت غريزي وجود ندارد. هدف ما در اين پژوهش ارائه يك جمع‌‎بندي منظم از داده‌‌هاي مرتبط با مفهوم رطوبت غريزي از ديدگاه اطباي كهن در قرون مختلف است، تا ضمن تبيين مفهوم رطوبت غريزي، استفاده‌هاي باليني بيش‌تري از اين مفهوم را مقدور سازد.مواد و روش‌ها: براي استخراج اوليه داده‌ها كليدواژه‌هاي رطوبت غريزي، رطوبت اصلي، رطوبت، الرطوبه‌الغريزيه، الرطوبه الاصليه، Innate Moisture، Innate Humidity و Natural Moisture متناسب با محيط جستجو، مورد استفاده قرار گرفت. در اين مطالعه از روش تحليل مفهوم راجرز استفاده شده ‌است. اين روش شامل يك دسته از مراحل هم پوشاننده است كه هدف اساسي آن، شفاف كردن مفهوم مي‌باشد.يافته‌ها: در كتب، رطوبت از دو منظر مورد توجه قرار گرفته‌است: رطوبت به‌عنوان عَرَض (كيفيت) و رطوبت به عنوان جوهر (ماده رطب). رطوبت غريزي به‌عنوان يك ماده رطب در بدن انسان وجود دارد. اگرچه در منابع، ماهيت رطوبت غريزي كم‌تر مورد بحث قرار گرفته است ولي نقش آن به‌عنوان يك پايه اصلي براي تداوم حيات انسان مورد اتفاق نظر اطبا مي‌باشد.استنتاج: رطوبت غريزي به دو دسته اصلي (ناشي از نطفه) و غيراصلي (ناشي از تغذيه) قابل تقسيم است. انواع رطوبات غريزي غيراصلي، جايگزين رطوبات غريزي اصلي مي‌شوند، تا رطوبت غريزي اصلي در حد امكان دچار كم‌ترين تحليل شده و تا زماني كه عمر طبيعي فرد اقتضا مي‌كند، باقي ‌بماند.