گونه‌شناسي رويكردهاي اهل سنت درباره ولادت و غيبت امام زمان (ع) با تأكيد بر نقد رويكرد مخالفان ولادت و غيبت

تطبيق روايات مهدويت بر حضرت مهدي (ع) فرزند امام حسن عسكري كه از آن به «مهدويت شخصي» ياد مي‌شود، از جمله باورهاي بحث‌برانگيز بين مذاهب اسلامي،‌ به‌ويژه شيعه و اهل سنت نشان داده شده است. برخي از اهل سنت، به‌ويژه وهابيان، با برجسته‌كردن جنبه مذهبي آن، تلاش گسترده‌اي در انكار تاريخي مهدويت شخصي و نسبت‌دادن اين انكار،‌ به تمامي اهل سنت و اختصاص عقيده مهدويت شخصي به شيعه و در نتيجه خرافه‌گرايي شيعه انجام داده‌اند. در حالي كه اهل سنت، نسبت به جنبه تاريخي مهدويت شخصي، يعني «ولادت»، و «غيبت» آن حضرت، رويكردهاي متفاوت و گاه نزديك به شيعه اماميه دارند. اين مقاله با روش توصيفي‌تحليلي و انتقادي مي‌كوشد رويكردهاي اهل سنت به جنبه تاريخي مسئله مهدويت شخصي را كه مشتمل بر «ولادت» و «غيبت» امام زمان (ع) است، گردآوري و طبقه‌بندي كند و از اين رهگذر رويكرد مخالفان را بر اساس مباني اهل سنت نقد كند. نتايج بررسي‌هاي انجام‌شده نشان مي‌دهد «گونه‌شناسي» رويكردهاي اهل سنت در مسئله تاريخي ولادت و غيبت،‌ در چهار دسته «رويكرد موافقان حداقلي»، «رويكرد موافقان حداكثري فرامذهبي و مذهبي»،‌ «رويكرد مخالفان حداقلي» و «رويكرد مخالفان حداكثري» انجام مي‌شود. اين گونه‌شناسي مي‌تواند ضمن ترسيم تصويري جامع از منظومه فكري اهل سنت در اين باره،‌ زمينه مناسبي براي تغيير مهدويت شخصي از باور مذهبي و تبديل آن به باور اسلامي و نقد رويكرد مخالفان جنبه تاريخي مهدويت شخصي بر اساس مباني اهل سنت و نقد از درون فراهم كند.