واكاوي پهنه‌هاي اقليمي و خطر بيابان‌زايي حوضه آبريز كارون تحت شرايط تغيير اقليم آينده با استفاده از شاخص UNEP

انتشار بيش‌ازحد گازهاي گلخانه‌اي در دهه‌هاي اخير و تغييرات به وقوع پيوسته در اقليم، موجب شده كه پارامترهاي هواشناسي و به‌تبع آن، پهنه‌هاي اقليمي دستخوش تغييراتي گردد. در اين تحقيق، چشم‌انداز آتي پهنه‌هاي اقليمي و خطر بيابان‌زايي حوضه آبريز كارون با استفاده از شاخص UNEP و با به‌كارگيري مدل ريزمقياس كاهي LARS-WG6 و خروجي مدل HadGEM2-ES، تحت سناريوهاي انتشار RCPs براي سه دوره 2040-2021، 2060-2041 و 2080-2061 بررسي شد. بر اساس نتايج حاصل از آزمون مَن-كندال، مشخص گرديد كه در دوره پايه (2015-1996) و در سطح حوضه آبريز كارون، روند تغييرات سالانه دماي حداقل، افزايشي غير معني‌دار است؛ درحالي‌كه دماي حداكثر و تبخير و تعرق داراي روند افزايشي معني‌دار در سطح 0.05 است. همچنين روند تغييرات سالانه بارش كاهشي است؛ اما اين روند كاهشي، معني‌دار نيست. مطابق يافته‌هاي تحقيق در هر سه دوره آتي و بر اساس سناريوهاي انتشار RCPs، متوسط بلندمدت بارش سالانه بين 1.9 تا 14.6 درصد نسبت به دوره پايه كاهش مي‌يابد اما متوسط سالانه دماي حداقل بين 1.2 تا 3.4 درجه سلسيوس، دماي حداكثر بين 1.3 تا 3.7 درجه سلسيوس و ميانگين سالانه تبخير و تعرق بين 4.7 تا 12.3 درصد نسبت به دوره مشاهداتي افزايش خواهد يافت. در دوره‌هاي آتي و بر اساس الگوهاي واداشت تابشي موردبررسي، وسعت اقليم خشك (خطر بيابان‌زايي بسيار شديد) و اقليم نيمه‌خشك (خطر بيابان‌زايي شديد) به ترتيب 3.5 و 4.4 درصد افزايش و مساحت اقليم خشك نيمه مرطوب (خطر بيابان‌زايي متوسط) و اقليم مرطوب و بسيار مرطوب (بدون خطر بيابان‌زايي) به ترتيب 4 و 4.7 درصد كاهش خواهد يافت؛ اما قلمرو آب و هوايي نيمه مرطوب (خطر بيابان‌زايي كم) با 0.8+ درصد، تغييرات ناچيزي خواهد داشت. گستره اقليم نيمه‌خشك در دوره آينده نزديك و تحت سناريوي بدبينانه (RCP8.5)، با 12.4 درصد افزايش به بيشترين سطح ممكن در بين سناريوهاي انتشار خواهد رسيد؛ لذا اين جابه‌جايي در مرزهاي طبقه‌بندي اقليمي، باعث تشديد روند بيابان‌زايي حوضه آبريز كارون در دوره‌هاي آتي خواهد شد.