تحليل فضايي خطر وقوع سيل با رويكرد برنامه‌ريزي و مديريت كاربري اراضي شهر اروميه

سيلاب‌ها يكي از مهم‌ترين مخاطرات طبيعي در سطح زمين هستند. هدف از تحقيق حاضر تهيه نقشه خطر وقوع سيل در شهر اروميه و شناسايي مناطق آسيب‌پذير است. روش تحقيق در اين پژوهش به لحاظ هدف كاربردي و ازلحاظ ماهيت، كمّي - تبييني و توصيفي است. جهت تهيه نقشه خطر وقوع سيل از 9 پارامتر مؤثر در وقوع اين پديده شامل ارتفاع، شيب، جهت شيب، فاصله از رودخانه، تراكم آبراهه، ليتولوژي، كاربري اراضي، بارش و شاخص رطوبت توپوگرافيك استفاده شد. به‌منظور تهيه لايه‌هاي اطلاعاتي از نرم‌افزار ArcGIS و ENVI و جهت وزن دهي معيارها و تعيين مهم‌ترين معيار از روش وزن دهي فرايند تحليل شبكه‌اي (ANP) استفاده گرديد. نتايج وزن دهي معيارها نشان داد كه دو پارامتر شيب و فاصله از رودخانه به ترتيب با ضرايب وزني 0.219 و 0.177 بالاترين وزن را در وقوع سيل در سطح منطقه دارند. درنهايت با اعمال وزن‌هاي هر يك از معيارها نقشه خطر تهيه شد. نقشه نهايي نشان داد حدود 43.7 درصد از كل مساحت محدوده موردمطالعه در طبقات زياد و خيلي زياد از نظر خطر وقوع سيل قرار دارند. اين بخش‌ها بيشتر مجاورت آبراهه‌هاي فرعي و اصلي را كه در سطح شهر جريان دارند، شامل مي‌شوند. عدم توجه به ملاحظات هيدروژئومورفولوژيكي نظير تجاوز به حريم قانوني رودخانه ها و ساخت‌وسازهاي غيراصولي در مجاورت آن ها خطر سيل گرفتگي در اين بخش ها را افزايش داده است. شهرك بهداري و بيت‌المقدس و محله‌هاي سعدي و رودكي، شهرك شاهد و شهريار و خيابان صد متري و گلشهر ازجمله اين مناطق هستند.