اِنهاء در دستنويس‌هاي اسلامي

دستنويس‌هايي كه در گسترۀ تمدن اسلامي كتابت شده، اصطلاحاتي دارد كه به تدريج معناي اصلي برخي از آن‌ها فراموش شده و يا به شكل يك واژۀ نامفهوم و تزييني درآمده است. انهاء يكي از اصطلاحات كليدي نسخه‌شناسي اسلامي است كه به تلاش‌هاي متن‌پژوهانه مسلمانان اشاره دارد. در اين مقاله نخست معناي لغوي و عرفي انهاء واكاوي شده، سپس نمونه‌هايي از دستنويس‌هاي كهن اسلامي كه اين اصطلاح در آن‌ها به كار رفته مورد بررسي قرار گرفته است. اين دستنويس‌ها عموما در مراكز و كتابخانه‌هاي مهم دو كشور ايران و تركيه نگهداري مي‌شود. تحليل دستنويس‌ها نشان مي‌دهد كه اصطلاح انهاء در ادامۀ سنت‌هاي توثيق متن و از حدود قرن ششم هجري پديدار شده است. دستنويس‌هايي كه يادداشت‌هاي انهاء دارد، از سه منظر مورد توجه است: تاييد، تصحيح و شرح و بحث در باب دستنويس. به هنگام تصحيح متون، بايد از دستنويس‌هايي كه يادداشت انهاء دارند با دقت بهره‌برداري كرد. . . . .