معراج‌السعاده‌، اثري ارجمند با چاپ‌هايي نامعتبر

ملّا احمد نراقي (متوفّي 1244 يا 1245ق) از بزرگ‌ترين فقيهان ايران در اوايل عهد قاجار است. علاوه‌بر اينكه آثار متعددي در فقه و اصول و عمدتاً به زبان عربي تأليف كرده، در ادبيات فارسي و اخلاق نيز آثار ارزشمندي از خود به يادگار گذاشته است. معراج‌السعاده‌ ملّا احمد كه ترجمۀ آزاد (از عربي به فارسي) از كتاب پدرش ملّا محمدمهدي با عنوان جامع‌السعادات با اضافات و تغييراتي است، در ميان كتب اخلاقي فارسي جايگاه خاصي دارد. ضمن اينكه از اين كتاب نسخه‌هاي خطي متعددي به ما رسيده، بارها به صورت سنگي و جز آن چاپ شده است. بااين‌حال از اين كتاب، متني تصحيح‌شده ـ براساس معيارهاي علمي ـ در دست نيست. معتبرترين و مشهورترين چاپ آن را انتشارات هجرت (بدون نام مصحح) در سال 1378 «با تصحيح و تحقيق و تعليق و ويرايش» منتشر كرده است. ايرادات گوناگوني در اين چاپ ديده مي‌شود كه نشان از بي‌دقتي در تصحيح و پژوهش دارد. در اين مقاله به نقد اين چاپ از منظرهاي گوناگون نسخه‌شناسي، سبك‌شناسي و اصول تصحيح متن مي‌پردازيم و پيشنهادهاي خود را براي اصلاح آن ارائه مي‌كنيم.