جايگاه اشراقي معنا در صورت‌بندي نسل سوم مكاتب ارتباطي

انسان مخلوقي است كه داراي دو ساحت فردي و اجتماعي مي‎باشد و ساحت فردي او در پرتو بعد اجتماعي او شكوفا شده و حيات جمعي او تكون پيدا مي‎كند. به‎تبع همين اجتماعي بودن، زندگي جامعه بشري از رابطه درهم‌تنيده‎اي از تعاملات اجتماعي جوامع انساني تشكل يافته‎ است. محور اين تبادلات، نفس انساني و جسم او و معناي توليدي انسان است. اهميت اين مطلب در اينجاست كه معنا كه ماهيتي مجرد دارد، لاجرم، بايد توسط يك مجرد خلق شود؛ ازاين‌رو توجه به بعد عالي وجود انسان، عالم نفس‌الامر و نحوه ارتباط آن با عالم ماده ضروري مي‎باشد. مقاله حاضر كه مبتني بر تحليل كتابخانه‎اي داده‎هاي خود را گردآوري‎كرده و در چارچوب انسان‎شناسي حِكمي و اسلامي به تحليل انسان مبادرت ورزيده، به ارتباط عالم نفس‎الامر و معنا و نحوه حضورشان در عالم ماده پرداخته ‎است. رابطه معنا كه دال مركزي ارتباط عالم مجرد و عالم ماده است با ديگر مفاهيمي چون مصداق، مفهوم و واقع، تبيين شده ‎است؛ ازاين‌رو معنا توسط نفس انساني در عالم نفس‎الامر خلق شده و به واسطه جسم او، از عالم نفس‎الامر به عالم ماده نزول كرده و توليد مي‎شود. آنچه كه تاكنون انديشمندان ارتباطات در ساحت نظريات معنا و جايگاه آن، بدان پرداخته‎اند، معناكاوي در دو ساحت مي‎باشد: يكي جايگاه معنا در پيام، و ديگر جايگاه معنا در ذهن. لكن مبتني بر انسان‌شناسي اسلامي مي‎توان گامي را فراتر نهاد و درادامه اين دو نسل، نسلي سوم را تبيين كرد كه براي معنا جايگاهي عاري از تعينات مادي در نظر مي‎گيرد و آن جايگاه اصلي معنا، همان عالم نفس‎الامر مي‎باشد.