بررسي تطبيقي مفهوم شهروندي از منظر فارابي، السدير مك‌اينتاير و جان‌ رالز

چگونگي حقوق و تكاليف متقابل شهروندان و دولت يكي از مهم‌ترين موضوعات حوزۀ علوم اجتماعي و سياست به‌ويژه در جوامع امروزي است. به‌موازات تغيير ساختارهاي سياسي و اجتماعي در جوامع، پديدارشدن دولت مدرن مفهوم شهروندي و نقش شهروند به‌مثابۀ يكي از مهم‌ترين عناصر اجتماعي در جامعۀ مدرن، حقوق سياسي و اجتماعي و تكاليف دوسويۀ دولت و شهروندان در نقطۀ تمركز انديشمندان حوزۀ علوم اجتماعي و فيلسوفان سياسي قرار گرفت. در اين پژوهش، مسئلۀ شهروندي از منظر السدير مك‌اينتاير و جان‌ رالز كه نمايندگان دو رويكرد جماعت‌گرا و ليبرال هستند، بررسي شده است. همچنين نسبت‌سنجي ميان آراي فارابي با اين ديدگاه‌ها صورت گرفته است. فارابي صورت‌بندي مناسبات افراد با مدينه را با مفهوم «اهل مدينه» ترسيم مي‌كند. بررسي تطبيقي دو مفهوم «شهروندي» و «اهل مدينه» سبب مي‌شود شناخت بومي‌تري از مناسبات افراد در زيست مدني كسب شود. در اين مطالعه تلاش شده است با رويكردي توصيفي-تحليلي با روش تطبيقي به بررسي مقايسه‌اي مؤلفه‌هاي مقوم مفهوم شهروندي و ابعاد مرتبط با آن در انديشۀ فارابي، مك‌اينتاير و رالز پرداخته شود. يافته‌هاي اين مطالعه حاكي از آن است كه ميان رالز و مك‌اينتاير در چارچوب مفهوم شهروندي تفاوت عميقي وجود دارد، اما در برخي مؤلفه‌ها مانند تقدم خير عمومي بر حقوق و منافع فردي مشابهت و نزديكي ميان انديشۀ فارابي و مك‌اينتاير وجود دارد.