ارزيابي فواصل ژنتيكي لاين‌هاي گوجه‌فرنگي با استفاده از نشانگر ISSR

مقدمه و هدف: مطالعه تنوع ژنتيكي به كمك نشانگرهاي مولكولي، پيش شرط اصلي و گامي مهم در اصلاح گياهان صيفي از جمله گوجه‌فرنگي بوده و اساس استفاده موثر از هتروزيس و حفاظت از ذخاير ژنتيكي است. پژوهش‌هاي متعددي به‌كمك نشانگرهاي مولكولي در بين لاين‌هاي مختلف گوجه‌فرنگي صورت گرفته است، اما مطالعات كمي در ايران انجام شده است. بر اين اساس مطالعه حاضر در نظر دارد با استفاده از نشانگرهاي مولكولي ISSR، فاصله ژنتيكي ميان تعدادي از لاين‌هاي گوجه‌فرنگي را برآورد كند. مواد و روش‌ها: در پژوهش حاضر 12 لاين گوجه‌فرنگي توسط آغازگرهاي بين ريزماهواره‌اي (ISSR) در دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي ساري مورد بررسي قرار گرفتند. واكنش زنجيره‌اي پلي‌مراز (PCR) توسط آغازگرهاي ISSR انجام و فرآورده‌هاي PCR با استفاده از الكتروفورز ژل آگارز 1/5 جداسازي و باندها مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. يافته‌ها: آغازگرهاي مورد استفاده چندشكلي قابل قبول (85/28) و الگوهاي قابل امتيازدهي مناسبي را نشان دادند. بيش‌ترين و كم‌ترين شاخص اطلاعات چندشكلي (PIC) با مقادير 0/40 و 0/22 به‌ترتيب مربوط به آغازگرهاي ISSR2 و ISSR10 بود. آغازگر ISSR2 نسبت به ساير آغازگرها كارايي بالايي در شناسايي و طبقه‌بندي لاين‌هاي مورد مطالعه داشت. ميزان قرابت ژنتيكي از 0/23 تا 0/95 بين افراد مورد مطالعه مشاهده شد و لاين‌هاي Fanal و Harlekyn داراي بيش‌ترين شباهت و لاين‌هاي CP با Bibor و پس از آن لاين‌هاي SP با Bibor داراي بيشترين فاصله ژنتيكي با يكديگر بودند. نتايج تجزيه خوش ه اي و ارزيابي ويژگي‌هاي كمي لاين هاي مورد مطالعه نشان داد كه ژنوتيپ هاي 4، 5، 6 و 8 موجود در گروه اول داراي ويژگي هاي عملكردي و زودرسي بهتري نسبت به ساير ژنوتيپ ها بودند. نتيجه‌گيري: لاين‌هاي CP، SP و Bibor داراي فاصله ژنتيكي زيادي از يكديگر بودند و تلاقي هريك از لاين‌هاي CP و SP با Bibor و نيز استفاده از ژنوتيپ هاي منتخب گروه اول براي برنامه هاي آتي به نژادي گوجه‌فرنگي توصيه مي گردد. آغازگر ISSR2  نيز داراي اطلاعات سودمندي در تمايز افراد مورد مطالعه نسبت به ساير آغازگرها بوده و استفاده از آن در برنامه‌هاي به‌نژادي در گوجه‌فرنگي توصيه مي‌شود.