غربالگري ژنتيكي و فنوتيپي ژنوتيپ هاي مختلف برنج بر اساس نشانگر عملكردي مرتبط با ژن نيمه پاكوتاهي s‌d1

مقدمه و هدف: ايجاد گياهان نيمه پاكوتاه يكي از اهداف بسيار مهم در اصلاح برنج است. كاهش كيفيت و كميت محصول توليدي بر اثر خوابيدگي بوته برنج ، تاثير منفي بر اقتصاد كشاورزان مي گذارد. براي ثبات سطح زير كشت و نيز بمنظور تامين برنج مصرفي كشور، معرفي ارقام با منشا محلي داراي صفت نيمه پاكوتاهي به همراه افزايش عملكرد توصيه مي شود. اولين قدم براي انتقال اين صفت به ارقام محلي، غربالگري براي شناسايي والدين مناسب جهت انتقال ژن نيمه‌پاكوتاهي و همچنين شناسايي نشانگرهاي كارآمد براي پيشبرد پروژه‌هاي تلاقي‌برگشتي به كمك نشانگر است. بدين منظور اين تحقيق در جهت ارزيابي فنوتيپي و غربالگري مولكولي ژنوتيپ هاي در دسترس بر اساس نشانگرهاي عملكردي مرتبط با صفت نيمه پاكوتاهي اجرا گرديد.مواد و روش ها: در اين پژوهش 50 ژنوتيپ محلي و اصـلاح شـده برنج از كلكسيون مؤسسه تحقيقات برنج كشور تهيه شده و صفت نيمه پاكوتاهي بر اساس ارزيابي هاي فنوتيپي در مزرعه و مولكولي مرتبط با الگوي باندي ايجاد شده يك جفت آغازگر اختصاصي  (semidwarfing gene= sd1) پيوسته با مكان ژني كنترل كننده صفت نيمه پا كوتاهي مورد بررسي قرار گرفت. از مدل خطي تعميم يافته  رگرسيون لجستيك براي تحليل همبستگي قابل مشاهده بين ژن ها ، استفاده شد. همچنين فرضيه وجود ارتباط ژنتيكي بين آلل ژن sd1 و ارتفاع بوته از طريق يك مدل رگرسيون لجستيك مورد آزمايش قرار گرفت.يافته ها: براساس ارزيابي ژنتيكي، تعداد 26 رقم داراي آلل ژن نيمه پاكوتاهي و تعداد 24 رقم فاقد آلل اين ژن شناخته شدند كه نشانگر مورد استفاده ، با اطمينان و دقت بسيار بالا قادر به پيش بيني و متمايز كردن ارقام جهت برنامه هاي اصلاحي آتي است. نتايج رگرسيون لجستيك نيز، اين نتيجه را تاييد نمود.نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج مشاهده شده ، نشانگر عملكرديsd1 مورد استفاده مي تواند به عنوان نشانگر كارآمد براي غربالگري جمعيت هاي در حال تفرق براي بهبود صفت نيمه پاكوتاهي مورد استفاده قرار گيرد.