استفاده چين از عناصر كمياب خاكي و پيامدهاي ژئوپليتيكي آن

جمهوري خلق چين تا اواسط دهه 1980، در بازار بين‎المللي عناصر كمياب خاكي، نه‌تنها حضور مؤثر و نقش پررنگي نداشت بلكه از قدرت مانور بسيار ناچيزي برخوردار بود، اما از همين زمان به بعد، با شتاب قابل‌ توجهي براي رسيدن به جايگاه انحصاري در اين بازار حركت كرد. اكنون اين كشور قادر است تا با توجه به جايگاه برتري كه در اين عرصه در اختيار دارد، از اين عناصر به عنوان ابزاري چندمنظوره (سياسي، اقتصادي، نظامي و ژئوپليتيكي) در نظام بين‌الملل و اقتصاد سياسي بين الملل در راستاي تأمين منافع خود استفاده كند. براي نمونه، كشور چين در جريان جنگ تجاري خود با آمريكا، موفق ‎شده تا از اين عناصر به عنوان اهرم فشار قوي و برگ برنده عليه آمريكا استفاده كند. پژوهش حاضر در تلاش است تا تبعات گوناگون رسيدن چين به موقعيت انحصاري در بازار بين الملليِ عناصر كمياب خاكي را مورد بررسي و مداقه قرار دهد. به همين منظور نوشتار پيشِ رو، با طرح اين پرسش كه انحصار و قبضه كردن بازار بين‌المللي عناصر كمياب خاكي توسط چين چه پيامدهاي ژئوپليتيكي در پي دارد؛ به تحليل اقتصاد سياسي عناصر كمياب خاكي و تأثير آن‌ها بر قدرت سياسي، اقتصادي و نظامي چين با اتكا به روش توصيفي–تبييني مي‌پردازد. يافته‌هاي پژوهش حاضر نشان مي‌دهد كه انحصار و مزيت نسبي چين در توليد و عرضه منابع كمياب خاكي تبديل به امتياز ژئوپليتيكي اين كشور در ابعاد اقتصادي، سياسي و نظامي بر رقباي سياسي مانند آمريكا شده است. به‌ بيان ‌ديگر سلطه ژئوپليتيكي چين بر عناصر خاكي كمياب در ابعاد اقتصادي، سياسي و نظامي عليه رقباي قدرتمند خود مورد بهره‌برداري اين كشور قرارگرفته است.