اثر كودهاي آلي و زيستي بر ويژگي‌هاي مورفولوژيك و عملكرد دانه گياه لوبيا يام مكزيكي (Pachyrhizus erosus (L.) Urban)

با توجه به اينكه گياه لوبيا يام مكزيكي (Pachyrhizus erosus (L.) Urban) گياهي جديد در ايران است مي‌تواند به عنوان يك گياه خوراكي دو منظوره و دفع آفات مورد استفاده قرار گيرد. لذا مطالعه حاضر به منظور تعيين بهترين تيمارهاي كودي و تأثير آن بر صفات مورفولوژيكي و عملكرد دانه گياه لوبيا يام مكزيكي در منطقه گرم و نيمه خشك انجام گرفت. آزمايش به صورت بلوك هاي كامل تصادفي در شش تكرار در شهرستان كازرون اجرا شد. تيمارهاي آزمايش شامل شاهد، كود زيستي EM (40 ليتر در هكتار)، كود آلي ويناس (80 ليتر در هكتار) و تركيب كود زيستي- آلي بود (حد مطلوب كودي، بر پايه نياز تغذيه‌اي گياه و بر اساس نتايج آزمايشات پيشين، مشخص شد). نتايج تجزيه واريانس داده‌ها نشان داد كه تيمارهاي كودي بر ارتفاع بوته، وزن تر و خشك بوته، تعداد غلاف در بوته، تعداد بذر در غلاف، قطر ساقه، عملكرد دانه، عملكرد بيولوژيك، شاخص برداشت، رنگيزه‌هاي فتوسنتزي و پروتئين دانه گياه لوبيا يام مكزيكي در سطح احتمال 1% معني‌دار بودند. نتايج مقايسه ميانگين داده‌ها نشان داد كه در تيمار تركيبي كود آلي ويناس و كود زيستي EM وزن تر و خشك بوته (به‌ترتيب 67/6 گرم و 26/8 گرم)، ارتفاع بوته (56/1 سانتي‌متر)، تعداد بذر در غلاف (6/43 عدد)، تعداد غلاف در بوته (6/30 عدد)، عملكرد بيولوژيك (4929 كيلوگرم در هكتار)، عملكرد دانه (527 كيلوگرم در هكتار)، شاخص برداشت (10/7 %)، غلظت رنگيزه‌هاي a، b و كل و كارتنوئيد (به‌ترتيب 9/83، 3/43، 13/5 و 3/28 ميلي‌گرم بر گرم وزن تر) و پروتئين دانه (34/1 %) نسبت به شاهد افزايش نشان دادند. همچنين قطر ساقه  بيشترين درصد تغيير را نسبت به شاهد نشان داد. نتايج آزمايش نشان‌دهنده برتري تيمار كود آلي و زيستي در حد مطلوب (40 و 80 ليتر در هكتار) و نيز پاسخ مثبت گياه لوبيا يام مكزيكي نسبت به اين كودها بود.