بن مايه هاي غنايي در تازي سروده هاي خاقاني

خاقاني ، يكي از گويندگان سبك آذربايجاني است كه از ستارگان فروزان آسمان ادب سده‌ ششم ايران و از سبك داران كم مانند ادبيّات در سراسر سده هاي پس از خويش به شمار مي آيد كه در گستره‌ پهناور نظم و نثر فارسي و تازي، خوش درخشيده است. به دنبال فراگير بودن پهنه‌ ادبيّات غنايي بي گمان ديوان خاقاني نيز از اين ديدگاه، درخور بررسي است در ميان يادگار هاي جادو سخن آذربايجان سروده هاي تازي او جايگاه غنايي ويژه اي دارند نگارنده در جستار پيش روي با انگيزه‌ شناخت ژرف تر عواطف، هيجانات و احساسات خاقاني به ياري روش توصيفي- تحليلي در پي پاسخ دادن به اين پرسش است كه كدام يك از بن مايه ها و انديشه هاي غنايي خاقاني در تازي سروده هاي او، بازتاب يافته اند؟ بررسي ها نشان مي دهد كه سخن سنج شرواني، در سروده هاي تازي به بازتاب درون مايه هاي خوشايند غنايي عشق و جواني، بزم باده، آرزوها، خودستايي ، ستايش و شادي نامه و بن مايه هاي ناخوشايند غنايي پيري و ناتواني، حسب حال، شكواييه (اندوه، درد، گريه و گله)، بيماري، نوميدي و بدبيني، خوارداشت و نكوهش، هراس هاي سه گانه (بيمناكي از بدخواهان شرواني، بيمناكي از گرفتاري هاي روزگار و بيمناكي از تنگ دستي)، آوارگي و تنهايي و سرگرداني و سرانجام سوگ نامه و البّته درون مايه هاي پراكنده‌ ديگري چون نيايش، عرفان و وطن سرايي و.. پرداخته است.