تكنولوژي و تحول جايگاه اجتماعي شيء هنري-آييني (مورد مطالعه: علامت در شهر اصفهان)

علامت از اشياي هنري آييني محرم در ايران است كه با اصول هنري و تكنيكي ويژه‌اي ساخته مي‌شود. اين اصول به مرور تغييراتي يافته است. با اين حال، پژوهش‌هاي علمي چنداني دربارۀ اين تغييرات و تأثيرات آن‌ها بر نقش اجتماعي اين شيء در دسترس نيست. به دليل اينكه شهر اصفهان مركز مهم ساخت سنتي علامت است و اين شيء، مهم‌ترين شيء هنري آييني در اين شهر است، اين پژوهش در نظر دارد تأثير تغييرات تكنولوژيكي جديد در ساخت و تبليغ علامت را بر جايگاه و كاركرد اجتماعي آن در اين شهر بررسي كند. بدين‌منظور از تعريف مردم‌شناسي از “جايگاه اجتماعي” در تركيب با نظريۀ عامليت آلفرد جل، مردم‌شناس هنر، بهره برده است. اين مقاله در پي پاسخ دو سؤال است: علامت چه كاركرد و جايگاه اجتماعي‌اي در شهر اصفهان دارد؟ و تحولات جديد تكنولوژي چه تأثيري بر ويژگي‌هاي سنتي، جايگاه اجتماعي و كاركرد آن نزد مردم اين شهر داشته‌ است؟ داده‌هاي اين پژوهش از طريق روش‌هاي مردم‌نگاري و نيز روش‌هاي غيرواكنشي گردآوري شده‌اند. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد علامت در شهر اصفهان يكي از مؤلفه‌هاي چرخۀ تعيين جايگاه اجتماعي افراد است و بهره‌گيري از تكنولوژي روز در ساخت آن، تأثيرات زير را به دنبال دارد: افزايش كاركرد نمايشي و تبليغي علامت ، تغيير معيارهاي جايگاه و ارزش اجتماعي اين شيء از معيارهاي آييني و اجتماعي به معيارهاي نمايشي و فردي، جابه‌جاشدن جايگاه عامل تأثير و پذيرندۀ تأثير در تعامل علامت و جامعه و گسست يا سستي در چرخۀ تعيين جايگاه اجتماعيِ مبتني بر عامليت علامت .