سير تحول مشاغل طريقت‌هاي صوفيانه از آغاز دورۀ مشروطه تا پايان عصر پهلوي

يكي از آموزه هاي اصلي تصوف بي اعتنايي به دنيا و جهان مادي است. اين آموزه سبب نشد تا صوفيان از شغل و منابع مالي صرف­ نظر كنند؛ زيرا اساس پيشرفت معنوي در گرو رفع نيازهاي معيشتي است. در سده‌هاي پيش از مشروطه، مشاغل سنتي بودند. با وجود اين، شيوه‌هاي تأمين منابع مالي صرفا به مشاغل وابسته نبود. حاكمان و انجمن‌هاي فتوت براي صوفيان منابع مالي تأمين مي‌كردند. با آغاز مشروطه و ترويج مباني مدرنيسم، روند حِرَف و مشاغل تا حد زيادي به سوي مشاغل نوين تغيير يافت. به جز اين دو دسته (سنتي و مدرن)، براي مشاغل سياسي مي­ توان حساب جداگانه­ اي در نظر گرفت و بسته به نگرش و بينش حكومت و مخالفان تصوف­، مباني تأثيرگذار بر اين نوع اشتغال را برشمرد. هدف اين پژوهش بررسي فرايند شغلي از سنتي تا مدرن در طريقت‌هاي صوفيانه تحت تأثير شرايط سياسي- اجتماعي ايران معاصر (1357-1285 ش) است. فرض بر اين است سير تغييرات مشاغل طريقت‌ها بر بنياد سياست تسامح و تساهل در جهان بيني تصوف و تلاش براي حفظ قدرت معنوي استوار است كه در آن، ضمن حفظ مشاغل سنتي سده­ هاي پيشين مانند كشاورزي و غيره، مشاغل نوين (اداري، فرهنگي-علمي و سياسي) هم مورد استقبال قرار گرفته باشد. اين مساله بر انديشه و مباني فكري و زندگي اجتماعي صوفيان تأثير گذاشته و با روند اجتماعي­ تر شدن طريقت‌هاي صوفي، با ساير طبقات و گروه‌هاي اجتماعي تعامل بيشتري پديد آورده است. اين پژوهش با استفاده از اسناد و منابع تاريخي دورۀ معاصر با بررسي مصاديق شغلي در الگوهاي مختلف (سنتي و مدرن) و تحليل داده‌ها، به اين فرضيه پاسخ خواهد داد